CuongTrang.comCường Tráng
Vòng bụng, cân nặng và ăn uống

Ăn cỗ, liên hoan cuối năm: cách giữ vòng bụng mà không làm mất vui

Tháng Chạp kín lịch cỗ cưới, tất niên, tiếp khách: làm gì trước, trong và sau mỗi bữa để vòng bụng không lên vài phân, mà vẫn vui vẻ với họ hàng, đồng nghiệp.

Overhead view of a family dinner table with shared dishes, a Vietnamese man in a beige shirt serving vegetables to elders, warm evening light, faces turned away

Giữ vòng bụng trong mùa cỗ, liên hoan không phải là kiêng, mà là có kế hoạch cho từng bữa: không đến bữa tiệc với cái bụng đói, ăn rau và đạm trước, chọn hai, ba món mình thích nhất thay vì nếm mọi thứ, bỏ phần tinh bột chốt cuối, và quay về nếp ăn bình thường ngay bữa hôm sau. Một bữa cỗ không làm bụng to; cả tháng ăn cỗ mà giữa các bữa không có ngày "nghỉ" mới làm vòng bụng lên vài phân.

Văn hoá mình coi trọng mâm cỗ, chuyện mời ăn, mời uống là tấm lòng, nên từ chối thẳng thừng dễ mất lòng. Bài này đi theo trình tự trước, trong, sau bữa, kèm những câu nói mẫu để giữ được cả vòng bụng lẫn tình cảm.

Chuyện của anh Dũng: tháng Chạp mười hai bữa tiệc

Ví dụ giả định: anh Dũng 45 tuổi, trưởng phòng kinh doanh của một công ty phân phối. Mỗi năm từ giữa tháng Mười Một tới hết rằm tháng Giêng, lịch của anh kín: tất niên công ty, tất niên với khách hàng lớn, ba bốn đám cưới, giỗ họ, liên hoan hội lớp, rồi tết. Anh đếm được ít nhất mười hai bữa tiệc lớn trong khoảng tám tuần, chưa kể các buổi cà phê, nhậu nhẹ.

Năm nào cũng thế, qua tết là vòng bụng tăng thêm vài phân, áo vest cài không vừa, và mất gần nửa năm mới về lại như cũ, nếu về được. Anh không muốn bỏ tiệc, vì đó là công việc và tình nghĩa. Điều anh cần là một cách đi qua mùa này mà không phải chọn giữa vui vẻ với mọi người và sức khoẻ của mình.

Bí quyết không nằm ở bữa tiệc, mà ở khoảng giữa các bữa tiệc. Nếu ngày hôm sau anh Dũng ăn bình thường, đi bộ, ngủ đủ, thì bữa tiệc chỉ là một bữa ăn lớn. Nếu ngày hôm sau lại ăn bù vì "đằng nào cũng hỏng rồi", rồi tối lại có tiệc, thì cả tháng thành một chuỗi ăn liên tục. Phần dưới đây chia ra từng giai đoạn để dễ làm.

Trước bữa tiệc: đừng đến với cái bụng đói

Ăn bữa trước bình thường, không nhịn. Nhiều anh em nhịn trưa để "dành bụng" cho cỗ tối. Kết quả là đến nơi thì đói cồn cào, ăn nhanh, uống nhanh, và ăn nhiều hơn hẳn so với khi ăn trưa đầy đủ.

Lót dạ nhẹ trước khi đi. Một quả chuối, một hộp sữa chua không đường, một nắm lạc luộc hoặc một bát canh rau trước khi ra khỏi nhà. Bụng có chút đạm, chút chất xơ giúp mình ăn chậm lại ở bàn tiệc.

Uống một cốc nước lọc lớn. Khát dễ bị nhầm thành đói, và người khát thì uống bia nhanh hơn. Một cốc nước trước khi đi là việc nhỏ nhưng hiệu quả.

Quyết định trước: hôm nay uống bao nhiêu, về lúc mấy giờ. Quyết định khi còn tỉnh và chưa ai mời luôn dễ hơn quyết định lúc đang vui. Nói trước với vợ hoặc người đi cùng để có người nhắc.

Nếu có thể, đi bộ một đoạn. Đỗ xe xa một chút, hoặc đi bộ mười, mười lăm phút trước khi vào tiệc. Không thay được tập luyện, nhưng giữ được nhịp vận động trong những ngày bận rộn.

Mặc bộ đồ vừa người, không quá rộng. Nghe có vẻ lạ, nhưng chiếc thắt lưng cài đúng lỗ quen thuộc là lời nhắc kín đáo suốt bữa. Nhiều anh em kể rằng cảm giác cạp quần hơi chật sau món thứ năm giúp họ dừng đũa đúng lúc mà không cần ai nhắc.

Trong bữa tiệc: chọn món theo mâm cỗ

Mâm cỗ Việt thường có đủ các nhóm món. Không cần bỏ món nào hoàn toàn, chỉ cần biết món nào nên ăn trước, món nào nên ăn ít.

Món trên mâmNên làmLý do
Rau, nộm, canh, măngĂn trước, ăn nhiềuChất xơ và nước làm no sớm, chậm hấp thu
Gà luộc, cá hấp, thịt luộcĂn vừa, bỏ daĐạm giúp no lâu; da và mỡ là phần nặng nhất
Giò chả, nem rán, chả giòChọn một miếng nhỏ nếu thíchNhiều mỡ và tinh bột, dễ ăn quá tay
Xôi, bánh chưng, cơmMột phần nhỏ hoặc bỏ nếu đã noThường là món chốt khi đã đủ năng lượng
Chè, bánh ngọt, nước ngọtMột vài thìa thôiĐường cộng thêm vào cuối bữa đã nhiều

Mẹo đơn giản nhất: ăn chậm, đặt đũa xuống khi nói chuyện. Bữa cỗ là để gặp người, nên dành thời gian nói chuyện nhiều hơn gắp. Uống nước lọc hoặc trà xen giữa các lượt nâng ly. Và chọn trước hai, ba món mình thật sự thích nhất, ăn cho ngon, còn lại chỉ nếm.

Câu nói mẫu khi được gắp, được mời

Người lớn gắp thêm cho mình là tấm lòng, từ chối cụt lủn dễ làm họ buồn. Cách mềm nhất là nhận một chút, cảm ơn, và nói lý do theo hướng sức khoẻ chứ không chê món ăn. Với bác, với chú: "Cháu cảm ơn bác, món này ngon quá, bác để cháu ăn từ từ, dạo này bác sĩ dặn cháu ăn chậm lại." Không ai muốn ép người được bác sĩ dặn.

Với đồng nghiệp, khách hàng khi bị mời thêm: "Anh cứ tự nhiên, em ăn no rồi, em ngồi uống trà nói chuyện với anh." Hoặc khi ly đã được rót: "Em xin nhấp môi thôi, tối nay em lái xe." Một lý do rõ ràng, thật, nói vui vẻ, thường được chấp nhận ngay. Nếu đã chọn không uống, đừng để ly rỗng, cầm một ly nước hay trà để vẫn nâng ly cùng mọi người.

Còn với người nhà, nhất là mẹ, vợ hay nấu cỗ: nói trước bữa ăn thay vì từ chối trên mâm. "Mẹ ơi, năm nay con đang giữ vòng bụng, mẹ đừng gắp nhiều cho con nhé, con tự lấy." Nói trước thì không ai phải ngượng giữa bữa, và cũng không ai cảm thấy món mình nấu bị chê. Điều nên tránh là nói kiểu tuyên bố trước cả mâm như "con đang ăn kiêng, con không ăn mấy món này", vì nó vô tình làm người nấu chạnh lòng và mở ra một cuộc bàn tán về cân nặng của mình mà chẳng ai cần.

Sau bữa tiệc và hôm sau: quay về nếp cũ ngay

Đây là phần quyết định cả mùa. Một bữa ăn lớn không làm hỏng gì nếu ngày hôm sau trở lại bình thường.

  1. Không ăn thêm khi về nhà. Uống nước, đánh răng, đi ngủ. Đừng ghé quán ăn đêm.
  2. Sáng hôm sau ăn sáng bình thường. Không nhịn để bù. Nhịn sáng thường dẫn tới ăn trưa quá đà.
  3. Đi bộ. Hai mươi, ba mươi phút đi bộ nhanh trong ngày hôm sau, kể cả khi mệt.
  4. Bữa hôm sau nhiều rau, ít mỡ, ít mặn. Cơ thể đang giữ nước vì đồ mặn hôm trước; canh rau và nước lọc giúp nhẹ người.
  5. Không cân hay đo vòng bụng ngay sáng hôm sau. Số đo lúc này phản ánh nước và thức ăn còn trong ruột, không phải mỡ. Đo theo lịch tuần như bình thường.
  6. Giữ ít nhất một, hai ngày "nghỉ" giữa các bữa tiệc. Nếu lịch quá dày, chủ động bớt một hai cuộc không quan trọng.

Sau tết, đừng lao vào nhịn ăn hay tập nặng để "lấy lại form". Quay về nếp ăn, nếp vận động bình thường, đo vòng bụng sau hai, ba tuần. Phần lớn số cân tăng nhanh dịp lễ là nước và thức ăn, sẽ xuống khi nếp sống trở lại.

Sắp lịch cả mùa: người phải tiếp khách nhiều

Với người như anh Dũng, bữa tiệc là một phần công việc. Thay vì đối phó từng bữa, nên nhìn cả mùa như một kế hoạch, ngồi xuống một lần vào đầu tháng và làm mấy việc sau:

  • Ghi hết các bữa đã biết vào lịch. Cưới, giỗ, tất niên, hội lớp. Nhìn cả tháng một lúc mới thấy tuần nào dày, tuần nào thưa.
  • Chia ba loại. Bữa bắt buộc phải đến và ngồi lâu, bữa đến chung vui một lúc rồi về, và bữa có thể từ chối hoặc gửi quà thay. Không phải đám nào cũng cần ngồi tới cuối.
  • Giữ ngày trống giữa các bữa lớn. Tuần nào có ba bữa trở lên, chủ động dời hoặc bớt một buổi cà phê, nhậu nhẹ không quan trọng.
  • Đặt sẵn lịch vận động vào ngày trống. Ba buổi đi bộ nhanh hay đạp xe mỗi tuần, ghi vào lịch như một cuộc hẹn.
  • Thống nhất với vợ. Những ngày không có tiệc, bữa cơm nhà nhẹ nhàng, nhiều rau, ít đồ chiên. Không phải vì ăn kiêng, mà để cơ thể có chỗ nghỉ.

Cách nhìn này giúp anh Dũng thấy rằng trong tám tuần cao điểm, vẫn có hơn một nửa số ngày là ngày bình thường. Giữ tốt những ngày đó, còn bữa tiệc thì cứ vui, là đủ để mùa lễ không để lại thêm vài phân trên vòng bụng.

Khi nào nên gặp bác sĩ

Mùa tiệc tùng cũng là mùa dễ bỏ qua những dấu hiệu cơ thể lên tiếng. Đi khám sớm nếu:

  • Hay đau, nóng rát vùng thượng vị, ợ chua kéo dài sau các bữa tiệc.
  • Sưng nóng đỏ đau dữ dội ở khớp ngón chân cái hay khớp khác sau bữa nhiều thịt, hải sản, rượu bia.
  • Đang có huyết áp cao, tiểu đường mà mùa tiệc làm chỉ số đo ở nhà lệch nhiều, hoặc quên uống thuốc theo đơn.
  • Vòng bụng sau mùa lễ tăng rõ mà ba, bốn tuần về nếp cũ vẫn không giảm.
  • Hồi hộp, tim đập loạn nhịp sau những buổi uống nhiều.

Đi cấp cứu ngay nếu đau thắt ngực, khó thở, méo miệng, yếu nửa người, nôn ra máu, đau bụng dữ dội không giảm. Mùa lễ là lúc các ca cấp cứu tim mạch và đột quỵ hay tăng; đừng ngại làm phiền mọi người giữa bữa tiệc khi có dấu hiệu này. Ai uống rồi cũng không nên tự lái xe đưa người bệnh đi; gọi xe hoặc nhờ người tỉnh táo. Còn với các dấu hiệu khám thường, ghi lại ngày bắt đầu, bữa ăn trước đó và mức độ, để kể với bác sĩ cho rõ.

Câu hỏi thường gặp

Có nên nhịn ăn trưa để tối đi ăn cỗ không?

Không nên. Đến bữa tiệc với cái bụng đói làm mình ăn nhanh và ăn nhiều hơn. Ăn trưa bình thường và lót dạ nhẹ bằng rau, sữa chua không đường hoặc chuối trước khi đi giúp ăn chậm lại ở bàn tiệc.

Ăn cỗ nên ăn món gì trước?

Ăn rau, nộm, canh và món luộc, hấp trước. Chất xơ và đạm giúp no sớm hơn, sau đó chỉ nếm các món chiên rán, giò chả, xôi và đồ ngọt. Chọn hai, ba món mình thích nhất để ăn cho ngon.

Từ chối khi người lớn gắp thức ăn thế nào cho khéo?

Nhận một chút, cảm ơn, khen món ăn và nói lý do sức khoẻ, ví dụ bác sĩ dặn ăn chậm lại. Với người nhà thì nói trước bữa ăn để không ai phải ngượng trên mâm.

Sau tết tăng cân thì có nên nhịn ăn để giảm nhanh không?

Không nên. Phần lớn số cân tăng nhanh dịp lễ là nước và thức ăn trong ruột. Quay về nếp ăn bình thường, đi bộ đều, ngủ đủ và đo vòng bụng lại sau hai, ba tuần sẽ thấy rõ hơn.

Một bữa cỗ có làm tăng mỡ bụng không?

Một bữa ăn lớn không làm bụng to đáng kể. Điều làm vòng bụng tăng là chuỗi nhiều bữa tiệc liên tiếp mà ở giữa không có ngày quay về ăn bình thường, cộng với ít vận động và ngủ kém.

Người có bệnh mạn tính nên lưu ý gì trong mùa tiệc?

Người có huyết áp cao, tiểu đường, gút nên giữ giờ uống thuốc theo đơn, đo chỉ số ở nhà nếu được dặn, hạn chế rượu bia và đồ mặn. Thấy chỉ số lệch nhiều hoặc có triệu chứng lạ thì đi khám sớm.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138