CuongTrang.comCường Tráng
Thể lực và tập luyện theo tuổi

Không có thời gian tập thể dục: xếp lịch vận động cho đàn ông bận rộn

Đi làm sớm, họp liên miên, tối đón con, cuối tuần tiếp khách: soát lại một tuần thật, ba mẫu lịch theo số giờ có được, vận động vụn trong ngày và lúc công tác.

A busy Vietnamese office worker in his late thirties wearing a navy dress shirt with rolled sleeves climbs an office stairwell, close-up of feet on steps, soft window light

Người bận rộn vẫn xếp được đủ vận động nếu chia nhỏ: mức tham khảo phổ biến cho người lớn là khoảng hai tiếng rưỡi vận động vừa sức mỗi tuần, và những đoạn mười, mười lăm phút cộng lại vẫn có ích, miễn là đều đặn và có gắng sức thật. Thay vì đợi một tiếng trống trong lịch, hãy tìm những khoảng mười lăm phút đã có sẵn, gắn vận động vào đó, và thêm hai buổi ngắn tập sức mạnh trong tuần.

Ví dụ giả định: anh Khang, 39 tuổi, quản lý dự án xây dựng, sáng bảy giờ có mặt ở công trường, chiều họp ở văn phòng, tối đón hai con đi học thêm, cuối tuần thường có lịch tiếp đối tác. Anh nói thật lòng: "Anh không lười, anh chỉ không có lúc nào." Bài này không khuyên anh dậy lúc bốn giờ sáng. Nó giúp anh tìm thời gian trong chính tuần làm việc anh đang có.

Soát lại một tuần thật trước khi xếp lịch

Lịch tập thất bại thường vì được xếp cho một tuần tưởng tượng. Dành mười phút làm việc dưới đây trước:

  1. Ghi lại tuần vừa rồi theo từng ngày. Mấy giờ dậy, mấy giờ ra khỏi nhà, những khoảng chờ nào, mấy giờ về, mấy giờ ngủ. Không cần chi tiết, chỉ cần thật.
  2. Khoanh những khoảng chờ và khoảng chết. Chờ họp, chờ con tan học, nghỉ trưa lướt điện thoại, nửa tiếng sau bữa tối ngồi xem ti vi.
  3. Đánh dấu ngày nào thường bị phá lịch. Ví dụ thứ năm hay phát sinh tiếp khách, thứ hai luôn họp muộn. Đừng đặt buổi tập chính vào những ngày đó.
  4. Chọn hai đến ba khung cố định ít bị phá nhất. Đó là chỗ đặt các buổi tập chính.
  5. Phần còn lại là vận động vụn. Những khoảng mười phút rải rác dùng cho đi bộ, leo cầu thang, vài động tác sức mạnh.

Với anh Khang, bản soát cho thấy ba khoảng có thật: bốn mươi phút chờ con học thêm tối thứ ba và thứ năm, nửa tiếng trước giờ họp chiều ở văn phòng, và sáng chủ nhật trước khi cả nhà dậy. Ba khoảng ấy đã đủ làm khung cho một tuần vận động.

Cái sai hay gặp ở bước này là chọn khung giờ theo mong muốn chứ không theo thực tế, ví dụ năm giờ sáng trong khi tuần nào cũng thức tới nửa đêm. Một khung giờ khiêm tốn nhưng giữ được qua bốn tuần đáng giá hơn khung giờ lý tưởng chỉ sống được ba ngày.

Ba mẫu lịch theo số thời gian có được

Chọn mẫu hợp với tuần thật của bạn. Đây là khung tham khảo, không phải giáo án; mức gắng sức nên ở chỗ thở nhanh nhưng vẫn nói được thành câu.

MẫuVận động tim mạchSức mạnhHợp với ai
Tuần rất bậnĐi bộ nhanh mười lăm phút, mỗi ngày làm việc một lần, cộng leo cầu thang khi có thểMười phút ở nhà, hai tối mỗi tuầnNgười làm việc dài, đi lại nhiều, khó có khung cố định
Tuần bận vừaBa buổi đi bộ nhanh hoặc đạp xe, mỗi buổi ba mươi phútHai buổi hai mươi phútNgười có hai ba khung giờ ổn định trong tuần
Tuần thoải mái hơnBa bốn buổi, có thể là chạy chậm, bơi hoặc chơi một môn thể thaoHai buổi ba mươi phútNgười đã quen vận động, muốn khoẻ hơn

Đi từ mẫu thấp lên mẫu cao, không nhảy cóc. Tuần nào bị phá lịch, lùi xuống một mẫu thay vì bỏ hẳn. Đó là khác biệt lớn nhất giữa người giữ được thói quen nhiều năm và người bỏ sau một tháng.

Vận động vụn: những mười phút có ích

Những việc dưới đây không cần thay đồ, không cần đến đâu, và cộng lại trong tuần thành một lượng đáng kể:

  • Leo cầu thang thay thang máy cho vài tầng, nhất là ở những toà nhà văn phòng có cầu thang bộ thoáng.
  • Họp đứng hoặc họp đi bộ với những cuộc trao đổi hai ba người không cần màn hình.
  • Gửi xe xa hơn một đoạn và đi bộ nhanh vào cơ quan, vào công trường.
  • Đi bộ nhanh quanh khu trong lúc chờ con học thêm, thay vì ngồi trong xe nhìn điện thoại.
  • Mười phút sức mạnh trước giờ tắm tối: ngồi xuống đứng lên, chống đẩy vào mép bàn, giữ thăng bằng một chân. Hai vòng là xong.
  • Gọi điện thoại khi đi bộ, nhất là những cuộc gọi dài không cần ghi chép.

Điều kiện để vận động vụn có ích là gắng sức thật trong một phần của nó. Đi dạo chậm rãi trong hành lang khác với đi nhanh tới mức thở rõ. Nếu được, mỗi đoạn mười phút hãy có vài phút đẩy lên mức hơi hụt hơi.

Hiểu lầm khiến người bận bỏ luôn việc tập

Hiểu lầm: phải tập liền một tiếng mới có tác dụng. Sự thật: những đoạn vận động ngắn cộng dồn vẫn mang lại lợi ích cho tim mạch và sức khoẻ chung. Một buổi một tiếng mỗi tháng kém xa mười lăm phút mỗi ngày.

Hiểu lầm: cả tuần không tập thì cuối tuần tập bù gấp đôi là được. Sự thật: dồn hết vào cuối tuần tốt hơn không vận động gì, nhưng gắng sức dồn dập sau năm ngày ngồi là lúc dễ chấn thương nhất. Rải đều vẫn là cách an toàn hơn.

Hiểu lầm: công việc đã đi lại nhiều, không cần tập thêm. Sự thật: đi lại trên công trường hay chạy việc thường là đi chậm, đứng lâu, không đủ gắng sức để cải thiện tim phổi, và không có phần sức mạnh cho cơ.

Hiểu lầm: phải có phòng tập, có huấn luyện viên mới tập được. Sự thật: đôi giày, một bậc thềm và chiếc ghế là đủ cho phần lớn nhu cầu của người bận rộn. Phòng tập chỉ đáng khi bạn thật sự đi đều.

Hiểu lầm: thiếu ngủ thì cố dậy sớm hơn để tập. Sự thật: cắt giấc ngủ để tập thường không bền và làm ngày làm việc tệ hơn. Ngủ đủ là nền; tìm thời gian ở chỗ khác trước khi lấy từ giấc ngủ.

Khi đi công tác, tiếp khách và những tuần vỡ lịch

Người bận rộn luôn có những tuần mọi thứ đổ vỡ: đi công tác ba ngày, liên tục tiếp khách, dự án tới hạn. Mục tiêu của những tuần này không phải là giữ nguyên lịch, mà là không để mất hẳn thói quen. Mang theo đôi giày đi bộ khi công tác; sáng dậy sớm hơn mười lăm phút đi bộ quanh khách sạn; leo cầu thang thay thang máy; làm mười phút sức mạnh trong phòng trước khi tắm.

Với những bữa tiếp khách kéo dài tới khuya, buổi tập sáng hôm sau nên nhẹ: đi bộ thay vì chạy, hoặc chỉ giãn cơ. Tập nặng khi cơ thể còn rượu bia và thiếu ngủ không giúp gì mà còn làm tim phải gắng thêm. Câu nói mẫu khi muốn giữ sức mà không mất lòng đối tác: "Mai em có lịch sớm, em xin phép về trước, hôm nay vui lắm anh."

Sau mỗi tuần vỡ lịch, quay lại bằng mẫu lịch thấp nhất trong hai ba ngày rồi mới về mẫu thường. Đừng tự trách và cũng đừng cố bù. Thói quen vận động sống được lâu không phải vì tuần nào cũng hoàn hảo, mà vì người ta luôn quay lại sau những tuần không hoàn hảo.

Nói chuyện với vợ để giờ tập có chỗ trong lịch nhà

Với nhiều người đàn ông có con nhỏ, thời gian tập không mất vào công việc mà mất vào việc nhà và việc con, những việc mà vợ cũng đang gánh. Tự ý xách giày đi tập mỗi tối dễ thành chuyện bất công trong nhà, và rồi chính người chồng tự thấy ngại mà bỏ. Cách bền hơn là bàn với vợ như bàn một việc chung, và đổi công bằng cho nhau.

Câu mở lời mẫu: "Em ơi, anh muốn giữ sức khoẻ lâu dài cho cả nhà. Mình thử thế này: tối thứ ba với thứ năm anh tranh thủ đi bộ lúc chờ con học thêm, sáng chủ nhật anh đi một tiếng, đổi lại tối thứ tư và thứ sáu anh lo cơm nước, cho con ngủ để em có thời gian của em." Một đề nghị cụ thể, có qua có lại, dễ được đồng ý hơn câu "anh cần đi tập".

Có những hình thức vận động gộp được cả gia đình: đi bộ nhanh với vợ sau bữa tối, đạp xe cùng con sáng cuối tuần, đá bóng với con ở sân chung cư. Không phải buổi nào cũng đạt mức gắng sức cao, nhưng chúng giữ cho vận động luôn có mặt trong tuần mà không ai thấy bị bỏ lại. Với anh Khang, sáng chủ nhật đạp xe cùng hai con trước khi cả nhà đi ăn sáng trở thành buổi được mong đợi nhất trong tuần.

Khi nào bận rộn không còn là lý do duy nhất

Có những lúc cảm giác "không có sức để tập" không đến từ lịch kín mà từ cơ thể. Nên đi khám nếu bạn thấy mệt mỏi kéo dài nhiều tuần dù ngủ đủ; hụt hơi khi leo vài tầng cầu thang mà trước đây không bị; tim đập nhanh khi gắng sức nhẹ; ngủ ngáy to, người nhà thấy có lúc ngừng thở, sáng dậy vẫn mệt; sút cân hoặc tăng cân nhanh không rõ lý do. Những dấu hiệu này cần bác sĩ tìm nguyên nhân, không phải chỉ cần cố gắng hơn.

Khi bắt đầu vận động lại, dừng ngay và gọi cấp cứu nếu có đau thắt ngực, khó thở dữ dội, choáng muốn ngất, méo miệng hay yếu một bên tay chân. Với người ngoài 40 có hút thuốc, huyết áp cao, mỡ máu, tiểu đường hoặc gia đình có người bệnh tim sớm, nên đi khám trước khi tăng mức gắng sức.

Và nếu bạn thấy kiệt sức, cáu gắt, mất hứng thú với cả những việc từng thích, mất ngủ kéo dài vì công việc, hãy coi đó là chuyện sức khoẻ cần được nói ra, với người thân hoặc với bác sĩ. Vận động giúp được một phần, nhưng không thay được việc được lắng nghe và hỗ trợ đúng lúc.

Câu hỏi thường gặp

Mỗi ngày chỉ có mười phút thì tập gì có ích nhất?

Đi bộ nhanh hoặc leo cầu thang tới mức thở rõ là lựa chọn đơn giản nhất. Hai ngày trong tuần, dùng mười phút đó cho vài động tác sức mạnh như ngồi xuống đứng lên, chống đẩy vào bàn. Đều đặn quan trọng hơn bài tập cụ thể.

Tập buổi tối muộn sau giờ làm có ảnh hưởng giấc ngủ không?

Vận động nhẹ đến vừa buổi tối thường không làm khó ngủ ở phần lớn người. Nếu bạn thấy khó ngủ sau khi tập, hãy kết thúc buổi tập sớm hơn, tránh gắng sức nặng sát giờ ngủ, và dành vài phút thả lỏng trước khi lên giường.

Đi bộ trong công việc hằng ngày có tính là vận động không?

Có, nhưng phần lớn đi lại trong công việc là đi chậm, ngắt quãng. Để có ích cho tim phổi, cần những đoạn đi nhanh liền mạch tới mức thở rõ. Đi bộ công việc là nền tốt, nên thêm vài đoạn đi nhanh có chủ đích.

Cuối tuần mới có thời gian thì tập dồn có được không?

Tập dồn cuối tuần vẫn tốt hơn không vận động, nhưng nên tăng dần, khởi động kỹ và đừng gắng quá sức chỉ trong một buổi. Thêm vài đoạn vận động ngắn trong tuần sẽ giúp buổi cuối tuần an toàn và dễ chịu hơn.

Có nên dùng đồng hồ đếm bước để nhắc mình vận động không?

Không bắt buộc. Một số người thấy con số giúp họ có động lực, số khác thấy áp lực. Nếu dùng, coi số bước là thứ nhắc nhở chứ không phải mục tiêu cứng; quan trọng là có những đoạn đi nhanh, không chỉ đếm đủ bước.

Đã quá bận mà còn phải tập sức mạnh nữa sao?

Hai buổi ngắn mỗi tuần là đủ, và làm ngay ở nhà được. Từ tuổi trung niên, sức cơ giảm dần nếu không dùng tới, nên mười, mười lăm phút ngồi xuống đứng lên, chống đẩy, giữ thăng bằng là khoản đầu tư nhỏ mà lâu dài.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138