CuongTrang.comCường Tráng
Rượu bia, thuốc lá và thói quen

Uống rượu bia bao nhiêu là nhiều: tự soát thói quen của người hay tiếp khách

Không có con số an toàn cho mọi người. Cách tự soát thói quen uống qua tần suất, lý do uống, ngày nghỉ, và dấu hiệu cho thấy nên giảm hoặc đi khám.

Wide shot of a round restaurant banquet table, a Vietnamese man in his late thirties wearing a bright red polo shirt pours tea for friends, warm evening lamps, face turned away

Không có một con số rượu bia nào được coi là an toàn cho mọi người; càng uống ít càng đỡ hại, và việc bạn uống "nhiều" hay không nên nhìn vào ba thứ: uống thường xuyên tới mức nào, uống vì lý do gì, và bạn có còn tự dừng được khi muốn hay không. Người không đỏ mặt, không say, vẫn có thể đang uống nhiều so với cơ thể mình.

Ví dụ giả định: anh Tuấn, 38 tuổi, trưởng nhóm kinh doanh, tuần nào cũng có ba bốn bữa tiếp khách, cuối tuần thêm một trận bóng rồi "làm vài lon". Anh không thấy mình nghiện, vì sáng nào cũng đi làm đúng giờ. Bài này giúp anh và những người như anh tự soát thói quen một cách thật thà, không doạ và không phán xét, rồi chọn bước tiếp theo vừa sức.

Hiểu lầm hay gặp và sự thật phía sau

"Uống bia thì nhẹ, rượu mới hại." Thứ gây hại là lượng cồn đi vào người, không phải tên đồ uống. Ba bốn lon bia trong một bữa có thể mang nhiều cồn hơn hai chén rượu nhỏ. Người uống bia hay nghĩ mình an toàn nên dễ uống kéo dài cả buổi.

"Tửu lượng cao là khoẻ." Uống nhiều mà không say thường chỉ có nghĩa là cơ thể đã quen, cần nhiều hơn mới thấy tác dụng. Gan, tim, não vẫn phải xử lý đủ lượng cồn đó. Tửu lượng tăng dần theo năm là dấu hiệu nên để ý, không phải điều để khoe.

"Không uống hằng ngày thì không sao." Dồn hết vào một hai buổi cuối tuần, uống tới say, lại là kiểu uống nhiều rủi ro: tai nạn, ngã, ẩu đả, nhịp tim bất thường sau bữa nhậu, và đi xe về trong lúc chưa tỉnh.

"Đi làm đúng giờ thì chưa có vấn đề." Nhiều người vẫn làm việc bình thường trong nhiều năm trong khi giấc ngủ kém đi, huyết áp tăng dần, vợ con thấy khó gần hơn. Vấn đề với rượu ít khi bắt đầu bằng mất việc; nó bắt đầu bằng những thứ nhỏ mà người trong cuộc quen mắt.

"Có con số chuẩn, cứ dưới mức đó là ổn." Các khuyến cáo trên thế giới đều nói theo hướng càng ít càng tốt, và mỗi người khác nhau theo tuổi, cân nặng, bệnh nền, thuốc đang dùng. Người có bệnh gan, huyết áp, tiểu đường, đang dùng thuốc, hoặc gia đình có người nghiện rượu nên hỏi bác sĩ mức nào là hợp với mình, thậm chí là không uống.

Mười câu tự hỏi trong một buổi tối

Lấy một tờ giấy trắng, trả lời có hoặc không, không cần cho ai xem. Đây không phải bài chẩn đoán, chỉ là tấm gương để bạn nhìn lại.

  • Trong tháng qua, có tuần nào bạn không uống ngày nào không?
  • Bạn có hay uống nhiều hơn dự định ban đầu, kiểu định "hai lon thôi" mà về khuya?
  • Bạn có từng thử giảm mà không giữ được quá vài ngày?
  • Bạn có uống để ngủ được, để bớt bực, để quên chuyện tiền nong hay công việc?
  • Sáng ra, bạn có cần một chút gì đó mới thấy đỡ run, đỡ bứt rứt?
  • Vợ, con hoặc bạn thân có từng nói bạn uống nhiều, và bạn thấy khó chịu khi bị nhắc?
  • Bạn có từng lái xe sau khi uống, dù chỉ "một chút"?
  • Bạn có quên đoạn nào của buổi nhậu hôm trước?
  • Có buổi nào bạn bỏ việc nhà, lỡ hẹn với con vì uống hoặc vì mệt sau khi uống?
  • Bạn có thấy cần uống nhiều hơn trước mới có cảm giác như xưa?

Càng nhiều câu trả lời "có", càng đáng để bạn giảm sớm và nói chuyện với bác sĩ. Riêng câu về run, bứt rứt buổi sáng và câu về lái xe sau khi uống, chỉ cần một câu "có" là đủ lý do để thay đổi ngay, không chờ thêm.

Đổi thói quen theo từng tình huống trong tuần

Không ai giảm được bằng ý chí suông. Cách hiệu quả hơn là nhìn từng tình huống cụ thể rồi đặt sẵn một phương án thay thế. Bảng dưới là gợi ý của anh Tuấn, bạn sửa theo nhịp sống của mình.

Tình huốngThói quen cũCách đổi thử trong tuần này
Tiếp khách buổi trưaVài lon bia cho "có không khí"Gọi trà đá, nước suối ngay từ đầu; nói rõ chiều còn họp
Tiếp khách buổi tốiUống theo nhịp mời, không đếmĐặt trước một giới hạn, xen một ly nước lọc sau mỗi lượt, về trước tăng hai
Sau trận bóng cuối tuầnNgồi quán tới khuyaĐổi sang nước mía, nước chanh; hẹn ăn sáng chung thay cho nhậu tối
Ở nhà sau ngày mệtMở tủ lạnh lấy lon biaKhông trữ bia trong tủ; tắm, ăn, đi bộ quanh nhà mười lăm phút
Giỗ, cưới, liên hoanNgồi mâm nào uống mâm đóChọn một mâm, ngồi cạnh người không uống, xin phép về sớm vì phải lái xe

Tối thiểu mỗi tuần nên có vài ngày hoàn toàn không uống. Những ngày đó giúp bạn tự kiểm tra: nếu thấy rất khó chịu, mất ngủ, bồn chồn khi không uống, đó là thông tin quan trọng để mang tới bác sĩ.

Giảm dần hay bỏ hẳn: chọn đường nào

Nhiều anh em hỏi nên cắt hẳn hay bớt từ từ. Câu trả lời tuỳ vào bạn đang ở đâu. Nếu bạn uống thất thường, chủ yếu vì xã giao, chưa từng thấy run hay vã mồ hôi khi không uống, thì giảm dần có kế hoạch là cách dễ giữ: bớt số buổi trước, rồi bớt lượng trong mỗi buổi, và đặt ngày không uống cố định trong tuần.

Ngược lại, nếu bạn đã từng thử giảm nhiều lần không được, uống gần như mỗi ngày từ nhiều năm, hoặc có bệnh gan, tim, huyết áp được bác sĩ dặn kiêng, thì bỏ hẳn thường dễ hơn giảm. Người đã quen uống hằng ngày mà ngừng đột ngột có thể gặp phản ứng cai như run tay, vã mồ hôi, tim đập nhanh, mất ngủ nặng, thậm chí lú lẫn hoặc co giật. Vì vậy, người uống nhiều và đều đặn không nên tự cắt đột ngột một mình mà nên đi khám để bác sĩ hướng dẫn cách dừng an toàn.

Dù chọn đường nào, nói cho vợ hoặc một người bạn biết. Câu mẫu: "Anh đang bớt nhậu, tháng này anh chỉ uống tối thứ bảy thôi. Em thấy anh lố thì nhắc anh nhé." Có người biết mục tiêu của mình, bạn khó tự bào chữa hơn.

Những cái không cần làm

Khi muốn bớt rượu, nhiều người tốn tiền và công sức vào những thứ không giúp gì. Bạn có thể bỏ qua các việc sau.

  • Mua thuốc giải rượu, viên bổ gan quảng cáo. Chúng không làm gan xử lý cồn nhanh hơn, và cảm giác "đã có thuốc" lại khiến người ta uống nhiều hơn.
  • Tự xét nghiệm đủ thứ rồi tự đọc. Kết quả xét nghiệm cần bác sĩ đọc cùng triệu chứng và tiền sử; tự đọc dễ yên tâm sai hoặc lo sai.
  • Đổi sang loại "nhẹ" mà uống nhiều hơn. Bia nhẹ, rượu trái cây vẫn có cồn; uống nhiều lon vẫn ra một lượng đáng kể.
  • Tự trách mình nặng nề sau một buổi lỡ uống. Ghi lại vì sao lỡ, sửa phương án cho tình huống đó, rồi tiếp tục. Thay đổi thói quen thường có lúc chệch.

Điều đáng làm là giữ nhịp: ghi một cuốn sổ trắng nhỏ, mỗi tối đánh dấu hôm nay uống hay không, uống vì sao. Sau một tháng, bạn sẽ thấy rõ tình huống nào là điểm yếu của mình.

Cơ thể báo hiệu ra sao khi đang uống quá sức mình

Rượu bia ít khi gây chuyện lớn ngay. Nó lộ ra qua những thay đổi nhỏ mà anh Tuấn từng coi là chuyện tuổi tác. Giấc ngủ là thứ đổi đầu tiên: ngủ nhanh nhưng ba bốn giờ sáng tỉnh dậy, khát nước, tim đập mạnh, rồi trằn trọc tới sáng. Ngáy to hơn, vợ bảo có lúc nghe như ngừng thở. Sáng ra mặt nặng, mắt đỏ, cần cà phê đậm mới làm việc được.

Tiếp theo là dạ dày và đường ruột: ợ chua, nóng rát vùng trên rốn, đi ngoài phân lỏng sau mỗi buổi nhậu. Huyết áp đo ở nhà hay ở cơ quan cao hơn trước, nhất là sáng hôm sau buổi uống. Vòng bụng to ra dù cân không tăng nhiều, vì bia và đồ nhắm kéo theo cả một bữa ăn thứ hai lúc tối muộn.

Cuối cùng là tâm trạng và các mối quan hệ: dễ cáu, kém kiên nhẫn với con, quên hẹn, ngại về nhà sớm. Từng thứ riêng lẻ có thể do nhiều nguyên nhân, nên đừng tự kết luận. Nhưng nếu nhiều dấu hiệu cùng xuất hiện và đỡ hẳn sau hai ba tuần bạn bớt uống, đó là câu trả lời khá rõ. Ghi lại những gì bạn thấy trước và sau khi giảm, rồi mang tờ ghi chép đó đi khám; bác sĩ sẽ có thêm thông tin để xem cần kiểm tra gì.

Khi nào gặp bác sĩ, khi nào phải đi cấp cứu

Nên đi khám nội tổng quát hoặc khám sức khoẻ khi bạn nhận ra mình khó tự giảm, khi có run tay, vã mồ hôi, bồn chồn mỗi lần không uống, khi hay mất ngủ, đau bụng trên, phân đen, chán ăn, sút cân không rõ lý do, hoặc khi đang có bệnh gan, huyết áp, tiểu đường. Hãy kể thật với bác sĩ bạn uống loại gì, mấy buổi một tuần, mỗi buổi khoảng bao nhiêu. Câu mẫu: "Em uống bia khoảng bốn buổi mỗi tuần, mỗi buổi tầm sáu bảy lon, em muốn giảm mà chưa giữ được, bác sĩ xem giúp em nên bắt đầu thế nào." Bác sĩ không ở đó để mắng bạn; họ cần con số thật mới khuyên đúng.

Gọi cấp cứu hoặc đưa người tới bệnh viện ngay khi người say gọi không tỉnh, thở chậm hoặc ngáy rít bất thường, nôn khi đang lơ mơ, co giật, nôn ra máu, đau ngực, hoặc lú lẫn, nhìn thấy những thứ không có thật sau khi ngưng uống vài ngày. Đừng để người say nằm ngửa một mình; đặt nằm nghiêng và ở cạnh cho tới khi có người hỗ trợ.

Câu hỏi thường gặp

Uống mỗi tối một lon bia cho dễ ngủ có sao không?

Rượu bia có thể làm buồn ngủ nhanh nhưng làm giấc ngủ về sau nông và hay tỉnh giữa đêm. Uống đều mỗi tối còn tạo thói quen khó bỏ. Nếu khó ngủ, nên tìm nguyên nhân và hỏi bác sĩ thay vì dựa vào bia.

Tửu lượng của mình tăng lên có phải là khoẻ hơn không?

Không. Phải uống nhiều hơn mới thấy say thường cho thấy cơ thể đã quen với cồn. Các cơ quan vẫn phải chịu đủ lượng cồn bạn uống, nên tửu lượng tăng là tín hiệu nên giảm, không phải điều đáng mừng.

Có cách nào biết chính xác mình uống mức nào là an toàn không?

Không có mức an toàn chung cho mọi người. Mức phù hợp tuỳ tuổi, bệnh nền, thuốc đang dùng và tiền sử gia đình. Cách chắc nhất là kể thật thói quen với bác sĩ để được khuyên theo tình trạng riêng.

Đang uống nhiều mỗi ngày có nên tự bỏ ngay không?

Người uống nhiều, đều đặn từ lâu mà ngưng đột ngột có thể gặp phản ứng cai như run, vã mồ hôi, tim nhanh, có khi nặng hơn. Nên đi khám trước để bác sĩ hướng dẫn cách dừng an toàn, không tự xoay xở một mình.

Vợ nhắc chuyện uống nhiều thì nên phản ứng thế nào?

Cứ nghe hết rồi hỏi lại vợ thấy điều gì khiến lo. Người ở cạnh thường thấy những thay đổi mà mình không thấy, như cáu gắt, ngáy to, về khuya. Coi đó là thông tin để tự soát chứ không phải bị chê.

Uống ít nhưng chỉ dồn vào cuối tuần có an toàn hơn không?

Uống dồn nhiều trong một buổi làm tăng nguy cơ tai nạn, ngã, nhịp tim bất thường và lái xe khi chưa tỉnh. Tổng lượng trong tuần ít mà dồn vào một buổi vẫn là kiểu uống có rủi ro, nên chia nhỏ và giảm lượng mỗi buổi.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138