CuongTrang.comCường Tráng
Giấc ngủ, căng thẳng và nhịp sống

Nước tăng lực mỗi ngày: thợ, tài xế, dân văn phòng uống đều cần biết gì

Hai ba lon nước tăng lực mỗi ngày cho đỡ mệt: trong lon có gì, ai cần cẩn thận, vì sao không nên pha với rượu, giảm dần thế nào và khi nào đánh trống ngực là phải khám.

A Vietnamese construction worker in a stone grey shirt sits sideways in the open door of a car parked at the roadside for a rest break, holding a plain water bottle, dusk light

Nước tăng lực không cho thêm sức thật mà chủ yếu dùng chất kích thích để che bớt cảm giác mệt, kèm khá nhiều đường ở phần lớn loại có đường. Thỉnh thoảng một lon với người khoẻ thường không gây chuyện lớn; uống đều nhiều lon mỗi ngày dễ làm tim đập nhanh, khó ngủ, tăng cân, hại răng, và nguy hiểm hơn với người có bệnh tim, huyết áp, hoặc khi pha với rượu.

Ví dụ giả định: anh Sơn, 35 tuổi, thợ điện lạnh, ngày chạy năm sáu công trình. Sáng một lon, trưa một lon, chiều làm thêm thì thêm lon nữa. Gần đây có hôm đang leo thang lắp máy, anh thấy tim đập thình thịch, tay run, tối về nằm mãi không ngủ, sáng lại cần lon đầu tiên mới tỉnh. Thợ xây, tài xế công nghệ, dân văn phòng chạy việc, sinh viên ôn thi đều có thể nhận ra mình trong anh Sơn. Bài này không bảo bạn bỏ ngay, mà giúp hiểu trong lon có gì, ai cần cẩn thận, và cách giảm mà không bị hụt sức.

Trong một lon nước tăng lực có gì

Thành phần chính tạo cảm giác tỉnh là chất kích thích, phổ biến nhất là caffeine, giống thứ có trong cà phê và trà. Nhiều loại có thêm các chất khác quảng cáo là "tăng sức", cùng vitamin nhóm B, và một lượng đường khá lớn. Loại "không đường" thay đường bằng chất tạo ngọt nhưng vẫn giữ chất kích thích. Lượng từng chất khác nhau tuỳ sản phẩm; đọc trên vỏ lon nếu muốn biết.

Cái cần hiểu: cảm giác "có sức" sau khi uống chủ yếu do chất kích thích chặn bớt tín hiệu mệt gửi lên não và đường làm năng lượng tăng nhanh trong ít lâu. Cơ thể không được nghỉ thêm phút nào. Khi tác dụng hết, cái mệt bị che lại quay về, có khi nặng hơn, và người ta với lấy lon tiếp theo.

Đó là lý do nhiều người uống đều đặn thấy mình phụ thuộc: không uống thì đau đầu, uể oải, khó tập trung; uống thì tỉnh nhưng tối khó ngủ, sáng lại cần uống. Vòng này không phải thiếu ý chí, mà là cách cơ thể quen với chất kích thích mỗi ngày. Ngoài ra, đồ uống ngọt có ga uống nhấm nháp cả ngày còn là kẻ thù của răng: men răng bị axit và đường tấn công liên tục, nhiều người đi khám răng mới biết mình sâu răng hàng loạt.

So sánh nhanh những thứ người ta hay dùng để tỉnh

So sánh mang tính tham khảo chung; lượng cụ thể tuỳ loại và cách pha.

Cà phê phaTràNước tăng lựcNước lọc và nghỉ ngắn
Chất kích thíchCó, tuỳ độ đặcCó, thường nhẹ hơnCóKhông
ĐườngTuỳ người pha, cà phê sữa thì nhiềuThường không, trừ trà sữaNhiều ở loại có đườngKhông
Dễ uống nhiều mà không để ýVừaÍtCao, vì uống lạnh, ngọt, nhanhKhông
Ảnh hưởng giấc ngủCó nếu uống muộnCó nếu uống muộn, đặcCó, nhất là uống chiều tốiKhông
Giải quyết gốc của mệtKhôngKhôngKhôngMột phần: bù nước, cho cơ thể nghỉ

Không bảng nào nói cà phê hay trà là "tốt" và nước tăng lực là "xấu". Điểm khác là nước tăng lực ngọt, lạnh, dễ uống, nên rất dễ uống nhiều lon mà không thấy mình đã nạp bao nhiêu chất kích thích và đường trong ngày. Cộng thêm vài ly cà phê sữa đá nữa là con số dồn lên nhanh.

Một mẹo nhỏ để tự kiểm: đếm tất cả những gì có chất kích thích bạn uống trong một ngày, cà phê, trà đặc, nước tăng lực, kể cả nước ngọt có ga loại có caffeine. Nhiều người chỉ đếm nước tăng lực mà quên ba ly cà phê buổi sáng.

Ai cần cẩn thận hơn

Với những nhóm dưới đây, hỏi bác sĩ trước khi dùng nước tăng lực thường xuyên.

  • Người có bệnh tim, rối loạn nhịp tim, huyết áp cao: chất kích thích làm tim đập nhanh, huyết áp tăng.
  • Người tiểu đường hoặc đang thừa cân: lượng đường trong loại có đường là đáng kể.
  • Người đau dạ dày, trào ngược: đồ uống có ga, chua, chất kích thích dễ làm nặng thêm.
  • Người mất ngủ, hay lo âu, hồi hộp: chất kích thích làm các cảm giác này rõ hơn.
  • Người làm việc nặng ngoài nắng: nước tăng lực không thay được nước lọc để bù mồ hôi, uống thay nước có thể làm mất nước thêm.
  • Người đang dùng thuốc điều trị bệnh mạn tính: hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ về tương tác.
  • Thanh thiếu niên: không nên dùng nước tăng lực.

Nếu bạn thuộc một trong các nhóm này mà đang uống mỗi ngày, lần khám tới hãy nói thật: "Em uống khoảng hai ba lon nước tăng lực mỗi ngày đã mấy năm." Bác sĩ cần biết điều đó để đọc đúng huyết áp, nhịp tim và giấc ngủ của bạn. Nhiều người khai cà phê mà quên khai nước tăng lực vì nghĩ đó chỉ là nước giải khát.

Pha nước tăng lực với rượu: vì sao nên tránh hẳn

Trong các cuộc nhậu, nhất là với giới trẻ, pha nước tăng lực vào rượu mạnh hay uống xen kẽ khá phổ biến vì dễ uống và "không thấy say". Đó chính là chỗ nguy hiểm. Chất kích thích che bớt cảm giác say và buồn ngủ, nhưng không làm giảm lượng cồn trong máu hay làm phản xạ nhanh lại. Người uống thấy mình còn tỉnh nên uống thêm, rồi tự lái xe về.

Cộng thêm, cả rượu và chất kích thích đều có thể làm tim đập nhanh, rối loạn nhịp ở người nhạy cảm, và làm mất nước. Sáng hôm sau thường mệt hơn, ngủ kém hơn so với chỉ uống rượu. Người có bệnh tim hay huyết áp cao càng nên tránh hẳn kiểu uống này, kể cả trong những dịp vui.

Nếu đang ở bàn nhậu và được mời ly pha, một câu từ chối nhẹ: "Em uống bia thường thôi, pha cái đó em không hợp, tim đập mạnh lắm." Và nhớ: đã uống rượu bia thì không lái xe, dù cảm thấy mình tỉnh đến đâu; đó là vi phạm pháp luật và là rủi ro cho cả người khác.

Giảm dần mà không bị hụt sức

Bỏ đột ngột ở người đang uống đều thường gây đau đầu, uể oải vài ngày. Giảm dần dễ chịu hơn.

  1. Tuần một: ghi lại mình uống bao nhiêu lon, lúc nào. Nhiều người ngạc nhiên vì con số thật cao hơn mình nghĩ, nhất là khi cộng cả cà phê.
  2. Bỏ lon cuối ngày trước. Lon buổi chiều tối ảnh hưởng giấc ngủ nhiều nhất. Ngủ tốt hơn thì sáng hôm sau đỡ cần lon đầu tiên.
  3. Thay một lon bằng nước lọc mát và nghỉ năm phút. Ngồi xuống, uống nước, giãn vai, rồi làm tiếp. Nhiều lúc cái mệt là khát và mỏi chứ không phải buồn ngủ.
  4. Nếu cần, đổi sang ly cà phê đen ít đường hoặc trà trong giai đoạn chuyển, để bớt đường trước, rồi giảm dần chất kích thích sau.
  5. Ăn bữa sáng và bữa trưa đàng hoàng. Bỏ bữa rồi dùng lon nước ngọt để "kéo" là lý do hay gặp nhất của thói quen này. Một hộp cơm mang theo hay ổ bánh mì ăn đúng giờ thường giúp buổi chiều đỡ đuối hơn cả lon nước.
  6. Chấp nhận vài ngày đầu hơi đau đầu, uể oải. Thường đỡ dần trong khoảng một tuần; nếu đau đầu dữ dội hay kéo dài, đi khám.

Với anh Sơn, bước có tác dụng nhất là bỏ lon buổi chiều và mang theo bình nước lọc to trên xe. Sau ba tuần anh còn một lon buổi sáng, tối ngủ được, không còn cảm giác tim đập thình thịch trên thang.

Đang mệt giữa ca thì thay lon nước bằng gì

Uống nước lọc trước đã. Thiếu nước làm mệt, đau đầu, khó tập trung, và rất dễ nhầm với buồn ngủ. Một bình nước lọc to để sẵn trên xe, trong túi đồ nghề là thứ rẻ nhất mà hiệu quả.

Ngồi nghỉ năm mười phút ở chỗ mát. Cái mệt của người làm nặng thường là mỏi cơ và nóng. Nghỉ ngắn, rửa mặt, giãn vai lưng giúp nhiều hơn một lon ngọt.

Ăn một thứ gì đó tử tế. Một quả chuối, một ổ bánh mì, nắm xôi nhỏ, hộp sữa không đường. Bỏ bữa rồi dùng lon nước ngọt để "kéo" chỉ dời cơn đói và mệt sang một giờ sau.

Chợp mắt ngắn nếu thật sự buồn ngủ. Mười lăm hai mươi phút ngả lưng giờ trưa giúp buổi chiều tỉnh hơn mà không cần thêm chất kích thích. Không ngủ quá dài để tránh nặng đầu.

Nhìn lại giấc ngủ đêm trước. Nếu ngày nào cũng cần lon nước để qua buổi chiều, có thể vấn đề nằm ở chỗ đêm ngủ quá ít hoặc ngủ không sâu. Đó là chỗ cần sửa, không phải chọn loại nước nào. Người ngáy to, hay thức giấc, sáng dậy vẫn mệt nên kể với bác sĩ để được kiểm tra giấc ngủ.

Khi nào gặp bác sĩ, khi nào đi cấp cứu

Nên đi khám nếu:

  • Hay bị đánh trống ngực, tim đập nhanh không đều, run tay sau khi uống.
  • Huyết áp đo được cao nhiều lần.
  • Mất ngủ kéo dài dù đã bỏ lon buổi chiều.
  • Không thể bỏ hay giảm dù đã cố, uống ngày càng nhiều.
  • Ợ chua, đau dạ dày tăng lên.

Đi cấp cứu ngay nếu sau khi uống thấy đau thắt ngực, khó thở, tim đập rất nhanh hoặc loạn không dứt, choáng váng muốn ngất, co giật. Nếu đang làm trên cao hay đang lái xe, dừng lại ngay ở chỗ an toàn và gọi người giúp.

Khi đi khám, nói rõ bạn uống loại gì, khoảng bao nhiêu lon mỗi ngày, uống từ bao giờ, có kèm cà phê, rượu, thuốc lá không. Có thể bắt đầu ở trạm y tế xã, phường hoặc khoa nội, khoa tim mạch ở bệnh viện. Không tự mua thuốc chữa hồi hộp hay thuốc ngủ để "cân" lại tác dụng của nước tăng lực.

Câu hỏi thường gặp

Uống nước tăng lực mỗi ngày có hại không?

Thỉnh thoảng một lon với người khoẻ thường không gây chuyện lớn. Uống đều nhiều lon mỗi ngày dễ làm tim đập nhanh, khó ngủ, nạp nhiều đường, hại răng và tạo thói quen phụ thuộc. Người có bệnh tim, huyết áp, tiểu đường nên hỏi bác sĩ.

Nước tăng lực có thật sự tăng sức không?

Không theo nghĩa cho thêm sức thật. Chất kích thích che bớt cảm giác mệt và đường làm năng lượng tăng nhanh trong ít lâu. Khi tác dụng hết, cái mệt quay lại; cơ thể vẫn cần ngủ, ăn và nghỉ để hồi sức.

Vì sao không nên pha nước tăng lực với rượu?

Chất kích thích che cảm giác say nên người uống dễ uống nhiều hơn và tưởng mình còn tỉnh, trong khi lượng cồn và phản xạ không đổi. Kết hợp này còn có thể làm tim đập nhanh, mất nước. Đã uống rượu bia thì không lái xe.

Bỏ nước tăng lực bị đau đầu có bình thường không?

Ở người đang uống đều mỗi ngày, bỏ đột ngột thường gây đau đầu, uể oải, khó tập trung trong vài ngày. Giảm dần từng lon giúp dễ chịu hơn. Nếu đau đầu dữ dội hoặc kéo dài, nên đi khám.

Làm việc nặng ngoài nắng có nên uống nước tăng lực thay nước lọc không?

Không nên. Khi ra nhiều mồ hôi, cơ thể cần nước để bù; nước tăng lực ngọt và có chất kích thích không thay được nước lọc. Uống nước lọc đều trong ngày và nghỉ ngắn ở chỗ mát khi thấy mệt.

Uống nước tăng lực bị đánh trống ngực thì làm sao?

Ngừng uống, ngồi nghỉ ở chỗ an toàn và uống nước lọc. Nếu đánh trống ngực lặp lại, nên đi khám tim mạch. Nếu kèm đau ngực, khó thở, choáng ngất hay tim đập loạn không dứt thì gọi cấp cứu ngay.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138