CuongTrang.comCường Tráng
Rượu bia, thuốc lá và thói quen

Khói thuốc thụ động trong nhà: hút ngoài ban công có đủ bảo vệ con nhỏ không

Hút ở ban công, mở quạt hay đóng cửa phòng đều không chặn hết khói và chất bám theo người. Con nhỏ chịu gì, việc làm được ngay, và khi nào đưa con đi khám.

Home porch on a Sunday morning, a young Vietnamese father in a silver grey t-shirt stacks wooden blocks with his toddler daughter while his wife waters plants, wide shot, soft diffused light

Hút ngoài ban công, mở cửa sổ hay bật quạt hút giúp giảm bớt nhưng không đủ để bảo vệ con nhỏ khỏi khói thuốc: khói vẫn lọt vào nhà theo gió, và các chất từ khói bám lại trên tóc, da, quần áo, đồ đạc rồi tới con khi bố bế, ôm, hôn con. Cách bảo vệ trẻ chắc chắn nhất là bố mẹ bỏ thuốc; trong lúc chưa bỏ được, một ngôi nhà và chiếc xe hoàn toàn không có khói thuốc là bước nên làm ngay.

Ví dụ giả định: anh Hải, 33 tuổi, nhân viên giao nhận, con gái mười bốn tháng. Từ khi có con, anh chỉ hút ở ban công, đóng cửa kính lại. Nhưng bé hay ho về đêm, sổ mũi kéo dài, và vợ anh bắt đầu khó chịu mỗi lần anh vào bế con. Bài này giải thích khói đi đường nào để tới con, việc gì có ích, việc gì chỉ giúp mình yên tâm, và khi nào nên đưa con đi khám.

Khói thuốc đi đường nào để tới con

Có ba đường mà nhiều ông bố không nghĩ tới. Đường thứ nhất là khói trực tiếp: dù anh Hải đứng ngoài ban công, mỗi lần mở cửa ra vào, khói theo luồng gió lùa vào phòng. Gió ở tầng cao, gió từ quạt trong nhà, từ máy lạnh hút không khí, đều có thể kéo khói vào. Nhà chung cư còn có thể nhận khói từ ban công nhà hàng xóm, qua ô thông gió, khe cửa.

Đường thứ hai là khói bám, đôi khi gọi là khói thuốc thụ động "lần ba". Sau khi hút, các chất từ khói bám lên tóc, da tay, áo, rèm, ghế sofa, thảm, rồi bay hơi trở lại không khí hoặc dính sang người khác khi tiếp xúc. Trẻ nhỏ bò trên sàn, ngậm tay, ngậm đồ chơi, áp mặt vào áo bố, nên tiếp xúc với chất bám nhiều hơn người lớn.

Đường thứ ba là hơi thở. Trong một khoảng thời gian sau khi hút, hơi thở của người hút vẫn mang chất từ khói. Bế con ngay sau điếu thuốc là đưa những chất đó tới sát mặt con.

Trẻ nhỏ thở nhanh, phổi đang phát triển, hệ miễn dịch chưa hoàn chỉnh, nên chịu tác động nhiều hơn người lớn với cùng một lượng khói. Trẻ sống trong nhà có người hút thuốc thường hay bị các bệnh đường hô hấp, viêm tai, và những đợt khò khè hơn trẻ khác. Điều này không có nghĩa mọi cơn ho của bé đều do khói, nhưng khói là một nguyên nhân mà gia đình tự gỡ được.

Mỗi cách "hút cho đỡ" bảo vệ được tới đâu

Anh Hải đã thử hầu hết các cách dưới đây. Bảng so sánh giúp thấy cách nào chỉ giảm bớt, cách nào thực sự cắt được đường khói tới con.

Cách làmGiảm được gìVẫn còn hở ở đâu
Hút trong phòng kín, mở cửa sổBớt khói đọng một phầnKhói và chất bám vẫn ở lại trên tường, rèm, đồ đạc nhiều ngày
Bật quạt hút, máy lọc không khíBớt mùiKhông lọc hết các chất trong khói; chất bám trên bề mặt vẫn còn
Hút ngoài ban công, đóng cửaBớt đáng kể khói trực tiếpKhói lọt vào khi mở cửa; chất bám theo người vào nhà
Hút ở dưới sân, ngoài đườngBớt khói trực tiếp nhiều hơnChất bám trên tay, tóc, áo khi vào bế con
Hút xong thay áo, rửa tay, súc miệngBớt chất bám tới conKhông loại hết; tóc, da vẫn còn; hơi thở vẫn còn một thời gian
Không ai hút trong nhà và xe, bố đang bỏ thuốcCắt gần hết các đường tới conCòn lại là khói từ hàng xóm, nơi công cộng

Nhìn bảng, anh Hải hiểu rằng hút ở ban công là tốt hơn hút trong phòng, nhưng không phải là đủ. Các bước như thay áo, rửa tay giúp ích trong lúc chưa bỏ được, nhưng chỉ có dòng cuối cùng mới thực sự bảo vệ được con.

Việc làm được ngay từ tuần này

Anh Hải chưa sẵn sàng bỏ hẳn ngay, nhưng muốn làm điều tốt nhất có thể cho con trong lúc chuẩn bị. Đây là thứ tự anh làm.

  1. Đặt luật nhà không khói và xe không khói. Không ai hút trong nhà, trên xe, kể cả khi con không có mặt, kể cả khách tới chơi. Chất bám ở lại lâu sau khi người hút đã đi.
  2. Có một chiếc áo khoác chỉ dùng khi hút. Treo ở ngoài cửa, hút xong cởi ra để lại bên ngoài.
  3. Rửa tay, rửa mặt, súc miệng trước khi bế con. Nếu được, chờ thêm một lúc rồi mới ôm con sát mặt.
  4. Không hút khi đang bế con, đang cho con ăn, đang chơi với con, dù ở ngoài trời.
  5. Nói với khách và họ hàng. "Nhà em có cháu nhỏ, các bác các chú thông cảm ra ngoài cổng hút giúp em, em để sẵn ghế ngoài đó."
  6. Đặt ngày bắt đầu bỏ thuốc và hỏi tư vấn cai thuốc. Có thể hỏi ngay ở lần đưa con đi tiêm chủng tại trạm y tế xã, phường.

Những bước này không thay cho việc bỏ thuốc, nhưng giảm đáng kể lượng khói và chất bám tới con trong thời gian bạn chuẩn bị. Đừng để việc chưa bỏ được trở thành lý do không làm gì.

Khi người hút là ông nội, bác, hay khách tới chơi

Nhiều gia đình không chỉ có bố hút. Ông nội sống cùng hút thuốc lào, bác sang chơi châm thuốc trong phòng khách, khách tới bàn chuyện làm ăn hút liên tục. Người làm con, làm cháu thường ngại nói. Nhưng con nhỏ không tự lên tiếng được, nên bố mẹ là người phải nói thay.

Với ông bà, nói nhẹ và gắn với cháu: "Bố ơi, cháu nó hay ho về đêm, bác sĩ dặn nhà đừng có khói thuốc. Con làm cho bố chỗ ngồi ngoài hiên, có ấm trà, bố ra đó hút giúp con." Chuẩn bị sẵn một chỗ thoải mái bên ngoài làm lời nhờ dễ được chấp nhận hơn.

Với khách, có thể đặt gạt tàn ở ngoài cổng hoặc ngoài sân và không đặt cái nào trong nhà. Khi khách rút thuốc, mời ra ngoài: "Anh ra sân ngồi cho thoáng, nhà em có cháu bé." Phần lớn người lớn đều hiểu khi nghe có trẻ nhỏ.

Thuốc lào cũng là thuốc lá, khói thuốc lào cũng có hại cho trẻ. Thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng cũng vậy. Luật nhà không khói nên áp dụng cho mọi loại, không chừa ngoại lệ nào.

Hiểu lầm hay gặp ở các ông bố

"Con ngủ rồi mới hút, con không biết." Khói và chất bám vẫn ở lại trong không khí, trên đồ đạc lâu sau khi bạn hút xong, và con vẫn hít vào khi ngủ hoặc khi thức dậy.

"Thơm mùi dầu gội, nước hoa là hết khói." Mùi thơm che được mùi khói, không che được các chất bám. Mất mùi không có nghĩa là sạch.

"Bé ho là do thời tiết, không phải do bố." Có thể do thời tiết, do vi rút, nhưng khói thuốc làm đường thở của trẻ nhạy cảm hơn, dễ ốm hơn và lâu khỏi hơn. Gỡ khói ra khỏi nhà là một việc có ích dù nguyên nhân là gì.

"Hút ít vài điếu thì không ảnh hưởng." Với trẻ nhỏ, không có mức khói thuốc nào được coi là an toàn. Càng ít càng tốt, nhưng không khói vẫn là mục tiêu.

"Bỏ thuốc khi con lớn hơn cũng được." Mấy năm đầu là lúc phổi trẻ phát triển nhanh nhất, cũng là lúc con hay được bố bế, ôm nhất. Bỏ sớm là bảo vệ con đúng lúc con cần nhất.

Bỏ thuốc vì con: lần này anh Hải làm khác

Anh Hải từng bỏ một lần khi vợ mang thai, giữ được bốn tháng rồi hút lại sau một chuyến giao hàng xa bị trễ hẹn. Lần này anh không chỉ dựa vào quyết tâm. Anh dán một tấm ảnh con gái lên tay lái xe máy, chỗ ngày trước hay để bao thuốc trong cốp, và đếm số tiền tiết kiệm mỗi tuần để mua cho con một món đồ chơi cuối tháng.

Anh cũng nói thẳng với vợ về điều mình sợ nhất: những chuyến giao hàng dài, đứng đợi khách cả tiếng đồng hồ, là lúc anh thèm nhất. Hai vợ chồng bàn và anh mang theo bình nước, ít hạt, tai nghe để nghe chương trình yêu thích lúc đợi. Vợ anh nhắn tin hỏi han vào đúng những khung giờ đó.

Điều anh Hải thấy rõ nhất sau vài tuần không phải là sức khoẻ của mình mà là con: bé không còn quay mặt đi mỗi khi bố ôm, vợ thôi nhắc "đi rửa tay đã". Những thay đổi nhỏ ấy là động lực mà không lời khuyên nào thay được. Nếu bạn đang là ông bố hút thuốc, hãy nghĩ tới khoảnh khắc được ôm con mà không phải đắn đo, và để nó là lý do của riêng bạn. Đến hỏi tư vấn cai thuốc ở cơ sở y tế cũng là cách để không phải đi một mình.

Khi nào đưa con đi khám, khi nào cấp cứu

Nên đưa con đi khám nhi khi bé ho kéo dài, ho về đêm nhiều đêm liền, khò khè, sổ mũi không dứt, hay viêm tai tái đi tái lại. Khi gặp bác sĩ, hãy nói thật trong nhà có người hút thuốc, hút ở đâu, loại gì; thông tin này giúp bác sĩ đánh giá đúng. Câu mẫu: "Thưa bác sĩ, bố cháu hút thuốc ở ban công, ông nội cháu hút thuốc lào, cháu hay ho về đêm."

Đưa con đi cấp cứu ngay khi trẻ thở nhanh, thở rút lõm ngực, thở rít, môi tím tái, li bì khó đánh thức, bỏ bú, hoặc sốt cao kèm co giật. Nếu trẻ nuốt phải đầu lọc thuốc lá, thuốc lá sợi hay tinh dầu thuốc lá điện tử, đưa trẻ tới cơ sở y tế ngay, mang theo thứ trẻ đã nuốt.

Về phía anh Hải, đây cũng là lúc nên đi khám cho chính mình và hỏi tư vấn cai thuốc. Lý do bỏ thuốc rõ ràng nhất của anh lúc này đang ngủ trong phòng bên cạnh.

Câu hỏi thường gặp

Hút thuốc ngoài ban công rồi vào bế con có sao không?

Vẫn có ảnh hưởng. Các chất từ khói bám trên tóc, da, áo và hơi thở của người vừa hút, rồi tới con khi bế, ôm. Thay áo, rửa tay giúp giảm bớt, nhưng cách bảo vệ con chắc chắn nhất là bỏ thuốc.

Khói thuốc bám trên quần áo có hại cho trẻ không?

Có. Các chất từ khói bám lên quần áo, rèm, đồ đạc và có thể tới trẻ qua tiếp xúc hoặc bay hơi lại vào không khí. Trẻ nhỏ bò trên sàn, ngậm tay nên dễ tiếp xúc hơn người lớn.

Dùng máy lọc không khí có đủ để hút thuốc trong nhà không?

Không đủ. Máy lọc có thể bớt mùi nhưng không loại hết các chất trong khói, và không xử lý được chất đã bám trên bề mặt. Nhà có trẻ nhỏ nên hoàn toàn không có ai hút thuốc bên trong.

Làm sao nhờ ông bà hoặc khách không hút thuốc trong nhà?

Nói nhẹ nhàng, gắn với sức khoẻ của cháu, và chuẩn bị sẵn một chỗ ngồi thoải mái ở ngoài sân, ngoài hiên. Không đặt gạt tàn trong nhà. Phần lớn người lớn sẽ hiểu khi nghe lý do là có trẻ nhỏ.

Trẻ hay ho về đêm có phải do bố hút thuốc không?

Có nhiều nguyên nhân khiến trẻ ho về đêm, khói thuốc là một trong số đó. Nên đưa trẻ đi khám nhi và kể thật chuyện trong nhà có người hút thuốc. Dù nguyên nhân là gì, gỡ khói khỏi nhà luôn có ích cho trẻ.

Thuốc lào có ít hại cho trẻ hơn thuốc lá không?

Không. Thuốc lào cũng là thuốc lá, khói thuốc lào vẫn chứa nhiều chất có hại cho trẻ. Luật nhà không khói nên áp dụng cho mọi loại thuốc, kể cả thuốc lá điện tử và thuốc lá nung nóng.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138