CuongTrang.comCường Tráng
Tầm soát theo tuổi cho đàn ông

Tài xế đường dài đi khám sức khoẻ: xếp lịch giữa các chuyến và để ý gì trên cabin

Chạy xe quanh năm, ngủ thất thường, nhịn tiểu, ăn quán ven đường: tài xế đường dài nên khám gì, xếp lịch khám vào khe nào giữa các chuyến và dấu hiệu nào phải dừng xe.

A Vietnamese truck driver around forty-five in a terracotta polo shirt rests in the driver seat of a parked truck cab at a highway rest stop, seen through the side window, golden late afternoon

Tài xế đường dài nên có một lịch khám cố định gắn với những ngày nằm nhà giữa các chuyến, và trong buổi khám cần kể rõ ba thứ đặc thù của nghề: ngủ thất thường và buồn ngủ khi lái, thói quen nhịn tiểu, ăn uống ven đường cùng thuốc lá, cà phê để tỉnh. Đây là những thứ ảnh hưởng tới huyết áp, đường máu, cột sống, đường tiết niệu và cả an toàn trên đường, không chỉ của bạn mà của người cùng đường.

Ví dụ giả định: anh Sơn 45 tuổi, lái xe container tuyến Bắc Nam mười lăm năm. Mỗi tháng anh về nhà vài ngày, ngủ bù, đi đám, rồi lại đi. Khám sức khoẻ duy nhất là lần đổi bằng lái. Gần đây anh hay đau lưng, đi tiểu buốt sau những đoạn chạy dài, vợ kể anh ngáy như kéo gỗ. Bài này dành cho anh và những người cùng nghề.

Vì sao khám đổi bằng lái chưa đủ

Khám sức khoẻ để đổi hoặc cấp bằng lái xe có mục đích riêng: xác định bạn đủ điều kiện điều khiển phương tiện hay không. Nó thường xem thị lực, thính lực, thần kinh, tim mạch ở mức sàng lọc. Đó là một buổi khám cần thiết, nhưng nó không được thiết kế để theo dõi lâu dài những thứ âm thầm như đường máu, mỡ máu, chức năng thận hay những vấn đề do nghề sinh ra.

Nghề lái xe đường dài có những nguy cơ dồn lại theo năm: ngồi lâu nhiều giờ liền, ít vận động, ngủ không đủ và không đúng giờ, ăn khuya ở quán ven đường, uống nhiều cà phê, nước tăng lực, hút thuốc cho tỉnh, nhịn tiểu vì không có chỗ dừng. Mỗi thứ một ít, cộng lại sau mười năm thành chuyện lớn.

Thêm một điểm mà ít ai nói: sức khoẻ của tài xế là chuyện an toàn giao thông. Một cơn buồn ngủ không kiểm soát, một lần choáng do huyết áp, một cơn đau ngực trên cao tốc có thể gây tai nạn cho nhiều người. Đi khám đều là một phần trách nhiệm của người cầm lái, giống như kiểm tra phanh trước chuyến.

Những điều đặc thù của nghề cần kể với bác sĩ

Bác sĩ không biết bạn lái xe trừ khi bạn nói. Mang danh sách này theo, đánh dấu những mục đúng với mình.

  • Giờ giấc: mỗi ngày lái bao nhiêu tiếng, có chạy đêm không, ngủ trên cabin hay ở nhà nghỉ, ngủ mấy tiếng mỗi lần.
  • Buồn ngủ: có khi nào gật gù trên đường, có lúc không nhớ vừa đi qua đoạn nào không. Hãy kể thật, đây không phải lời thú tội mà là thông tin y tế.
  • Ngáy, ngưng thở: vợ hoặc phụ xe có nói bạn ngáy to, có lúc như ngừng thở rồi thở hắt ra không.
  • Tiểu tiện: có thường nhịn tiểu lâu không, có tiểu buốt, tiểu rắt, tiểu ra máu không.
  • Ăn uống, chất kích thích: mỗi ngày bao nhiêu cốc cà phê, lon nước tăng lực, điếu thuốc; có uống rượu bia trong những ngày nghỉ không.
  • Cột sống, khớp: đau lưng, tê chân, đau vai gáy kéo dài bao lâu.
  • Thuốc tự mua: thuốc giảm đau, thuốc cảm, thuốc "cho tỉnh" mua ở hiệu thuốc ven đường. Có những thuốc gây buồn ngủ, ảnh hưởng tới việc lái.

Câu mở đầu nên nói ngay: "Em lái container đường dài, mỗi ngày tầm mười tiếng, hay chạy đêm." Câu này giúp bác sĩ hỏi đúng những thứ liên quan tới nghề của bạn, thay vì một buổi khám chung chung.

Xếp lịch khám vào khe giữa các chuyến

Khó nhất với tài xế không phải là chi phí mà là thời gian. Đây là cách anh Sơn sắp xếp.

  1. Chọn đúng một mốc trong năm. Ví dụ đợt nằm nhà sau Tết, khi hàng chưa dồn. Báo chủ xe hoặc điều vận từ trước một tháng rằng mình cần một buổi sáng.
  2. Ngủ đủ một đêm trước khi khám. Đừng đi khám sáng hôm sau một chuyến chạy suốt đêm; huyết áp, đường máu và cả tinh thần đều không phản ánh đúng.
  3. Đi khám buổi sáng, nhịn ăn theo lời dặn. Hỏi trước nơi khám có cần nhịn ăn không, uống nước lọc thì được không.
  4. Xin hẹn xem kết quả trong cùng đợt nghỉ. Nhiều tài xế lấy máu xong thì đi chuyến tiếp, kết quả nằm ở phòng khám cả tháng. Hỏi rõ bao giờ có kết quả và xin hẹn trước khi đi.
  5. Nếu phải theo dõi, hỏi cách theo dõi trên đường. Ví dụ khi cần đo huyết áp đều đặn, hỏi bác sĩ có thể đo ở đâu, ghi thế nào khi đang chạy xa.
  6. Chụp ảnh kết quả, lưu trong điện thoại. Ốm dọc đường, vào bất cứ cơ sở y tế nào cũng có cái để đưa bác sĩ xem.

Một buổi sáng mỗi năm, cộng thêm một buổi xem kết quả, là đủ để bắt đầu. Những lần tái khám nếu cần, cũng xếp vào các đợt nghỉ theo cách tương tự.

Thói quen trên cabin và cách đổi nhẹ nhàng

Không ai bắt tài xế bỏ nghề hay sống như người văn phòng. Nhưng có những đổi nhỏ làm được ngay trên tuyến.

Thói quenVì sao đáng để ýĐổi thế nào cho vừa sức
Nhịn tiểu cho kịp chuyếnNhịn lâu và uống ít nước làm đường tiết niệu dễ có vấn đề, dễ tiểu buốtDừng ở mỗi trạm nghỉ dù chưa buồn tiểu; uống nước lọc rải đều trong ngày
Cà phê, nước tăng lực liên tục để thứcChe lấp cơn buồn ngủ chứ không trả được giấc ngủ thiếu; ảnh hưởng tim, giấc ngủ sau đóCoi buồn ngủ là tín hiệu dừng xe chợp mắt, không phải tín hiệu uống thêm
Ăn cơm bụi khuya, nhiều mỡ và mặnGóp vào vòng bụng, huyết áp, mỡ máuChọn món có rau, bớt nước canh mặn, ăn sớm hơn trước khi ngủ
Ngồi liền nhiều tiếng không xuống xeĐau lưng, tê chân, ứ máu ở chânMỗi lần dừng, đi bộ quanh xe vài phút, vươn vai, duỗi chân
Hút thuốc cho đỡ buồn ngủHại tim mạch, phổi; không giúp tỉnh thậtBắt đầu bằng không hút trong cabin, rồi hỏi tư vấn cai thuốc ở cơ sở y tế

Mấy đổi này không cần tiền, chỉ cần thành nếp. Anh Sơn bắt đầu từ việc dừng ở mỗi trạm nghỉ để đi vệ sinh, và nhận ra tiểu buốt sau chuyến giảm hẳn.

Buồn ngủ khi lái: không phải chuyện chịu đựng

Buồn ngủ ban ngày nhiều có thể là dấu hiệu của vấn đề giấc ngủ. Ngáy to, ngưng thở khi ngủ làm giấc ngủ vụn, ngủ bao nhiêu vẫn mệt. Đây là chuyện y tế, có thể khám ở chuyên khoa hô hấp hoặc tai mũi họng.

Gật gù trên đường là tín hiệu phải dừng, không phải cố. Mở cửa kính, bật nhạc to, uống cà phê chỉ giúp được rất ít. Cách an toàn là dừng xe ở chỗ cho phép, chợp mắt một lúc.

Không tự mua thuốc chống buồn ngủ. Những loại "thuốc cho tỉnh" bán trôi nổi có thể ảnh hưởng tim mạch và gây hại khi dùng lâu. Muốn xử lý chuyện buồn ngủ, hãy hỏi bác sĩ.

Thuốc cảm, thuốc dị ứng có thể gây buồn ngủ. Khi mua bất kỳ thuốc gì, nói với dược sĩ rằng bạn đang lái xe đường dài để được tư vấn loại phù hợp.

Người nhà là người thấy rõ nhất. Vợ, phụ xe là người nghe tiếng ngáy và nhìn thấy những lần bạn ngừng thở. Nếu được, nhờ họ đi cùng một buổi và kể lại với bác sĩ những gì họ thấy, vì bạn ngủ thì không tự biết mình ngưng thở.

Khi nào dừng xe và đi khám, khi nào gọi cấp cứu

Có những dấu hiệu phải dừng xe ngay ở nơi an toàn và gọi cấp cứu, không cố chạy về: đau thắt ngực, đè nặng ngực lan ra tay, hàm, kèm vã mồ hôi; khó thở đột ngột; méo miệng, tê yếu nửa người, nói khó, nhìn mờ đột ngột; đau đầu dữ dội như chưa từng bị; bí tiểu hoàn toàn với bụng dưới căng đau. Báo cho điều vận và người thân biết vị trí của bạn.

Những dấu hiệu sau nên đi khám sớm ở cơ sở y tế gần nhất hoặc ngay khi về nhà: tiểu buốt, tiểu ra máu, sốt kèm đau hông lưng; đau lưng lan xuống chân, tê bì chân kéo dài; ngủ gật nhiều lần dù đã nghỉ đủ; mệt mỏi, khát nước, tiểu nhiều; hồi hộp, tim đập nhanh từng cơn.

Cái sai hay gặp là cố chạy cho xong chuyến rồi mới khám. Với những dấu hiệu cấp cứu, mỗi phút chạy tiếp là nguy hiểm cho chính bạn và người khác. Hàng hoá có thể chờ; sức khoẻ và tính mạng thì không. Hãy nói trước với chủ xe hoặc điều vận về quy ước này, để khi có chuyện bạn không phải đắn đo.

Nói chuyện với chủ xe và gia đình

Nhiều tài xế ngại xin nghỉ đi khám vì sợ mất chuyến, mất việc. Nhưng một chủ xe hiểu chuyện thường muốn tài xế khoẻ hơn là muốn một chuyến xe đúng giờ mà có rủi ro. Câu mẫu khi xin lịch: "Anh cho em xin một buổi sáng sau đợt nghỉ Tết để đi khám, em muốn chắc là mình đủ sức chạy cả năm." Câu này đặt chuyện khám vào đúng chỗ: là để làm việc tốt hơn.

Với vợ, nên cho chị biết lịch khám và kết quả. Người tài xế đi xa cả tháng, vợ ở nhà là người nhắc lịch, giữ giấy tờ, và là người có thể kể với bác sĩ về tiếng ngáy hay những thay đổi của chồng. Đi khám xong mà chỉ mình biết thì một nửa tác dụng đã mất.

Nếu có phụ xe đi cùng, thống nhất với nhau: ai thấy người kia buồn ngủ, mệt bất thường thì nói thẳng và đổi lái hoặc dừng nghỉ. Hai người cùng để ý an toàn hơn một người tự chịu. Nhiều đôi tài xế còn nhắc nhau giữ lịch khám, vì cùng nghỉ một đợt thì đi khám cùng một buổi cũng tiện.

Câu hỏi thường gặp

Tài xế đường dài nên khám sức khoẻ bao lâu một lần?

Ngoài các lần khám khi cấp, đổi bằng lái, tài xế đường dài nên có lịch khám định kỳ, thường khoảng mỗi năm một lần hoặc theo lời bác sĩ dặn. Người có huyết áp, đường máu bất thường hay buồn ngủ nhiều có thể cần khám dày hơn.

Khám sức khoẻ đổi bằng lái có thay được khám định kỳ không?

Không hoàn toàn. Khám đổi bằng lái nhằm xác định bạn đủ điều kiện lái xe, không phải để theo dõi lâu dài các bệnh âm thầm hay vấn đề do nghề. Nên có thêm một buổi khám nội định kỳ riêng.

Hay buồn ngủ khi lái xe có phải đi khám không?

Có, nhất là khi kèm ngáy to, ngưng thở lúc ngủ hoặc ngủ đủ mà vẫn mệt. Đây có thể là vấn đề giấc ngủ cần khám chuyên khoa. Trên đường, buồn ngủ là tín hiệu phải dừng xe nghỉ, không phải cố thêm.

Nhịn tiểu khi lái xe có hại không?

Nhịn tiểu lâu, kèm uống ít nước, làm đường tiết niệu dễ gặp vấn đề như tiểu buốt. Hãy dừng ở các trạm nghỉ để đi vệ sinh và uống nước đều trong ngày. Tiểu ra máu, sốt kèm đau lưng là lý do đi khám sớm.

Đang chạy xe mà đau ngực thì làm gì?

Dừng xe ngay ở nơi an toàn, bật đèn cảnh báo, gọi cấp cứu và báo vị trí cho điều vận, người thân. Không cố chạy tiếp về nhà hay tới bệnh viện quen. Đau ngực kèm vã mồ hôi, khó thở là cấp cứu.

Có nên dùng thuốc chống buồn ngủ để chạy đêm không?

Không nên tự mua các loại thuốc cho tỉnh bán trôi nổi vì có thể ảnh hưởng tim mạch và không giải quyết gốc rễ. Muốn xử lý chuyện buồn ngủ hoặc chạy ca đêm, hãy hỏi bác sĩ.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138