CuongTrang.comCường Tráng
Tầm soát theo tuổi cho đàn ông

Sắp nghỉ hưu mới đi khám lần đầu: đàn ông ngoài 55 bắt đầu lại từ đâu

Mấy chục năm không khám, nay sắp nghỉ hưu mới đi: đàn ông ngoài 55 nên bắt đầu từ đâu, mang gì, hỏi gì, và vì sao đừng cố khám hết mọi thứ trong một ngày.

An older Vietnamese man about sixty in a grey melange sweater stands at a clinic reception desk handing over a plain folder, side view, bright midday light through windows

Ngoài 55 tuổi mới đi khám lần đầu vẫn không muộn. Cách bắt đầu đúng là một buổi khám nội tổng quát để bác sĩ nắm toàn cảnh, rà lại mọi thuốc đang dùng, rồi chia các việc khám thêm thành nhiều buổi theo thứ tự ưu tiên, thay vì cố làm hết trong một ngày. Người khám muộn hay mắc hai cái sai ngược nhau: hoặc sợ quá nên khám tràn lan, hoặc khám qua loa một lần rồi thôi.

Ví dụ giả định: chú Lâm 58 tuổi, cán bộ một cơ quan sắp nghỉ hưu, mấy chục năm chỉ khám khi cơ quan tổ chức và hầu như không đọc kết quả. Gần đây chú hay mỏi chân, tiểu đêm, đôi lúc quên chìa khoá. Con trai giục đi khám, chú đồng ý nhưng hỏi "khám từ đâu bây giờ". Bài này trả lời câu hỏi ấy bằng các bước cụ thể.

Vì sao khám quanh lúc nghỉ hưu là thời điểm tốt

Có ba lý do khiến những năm sát nghỉ hưu là lúc nên ngồi lại với bác sĩ. Thứ nhất, nhịp sống sắp đổi hẳn: không còn đi làm đều, vận động có thể giảm, ăn uống có thể nhiều hơn vì ở nhà, giấc ngủ xáo trộn. Biết tình trạng của mình trước khi đổi nhịp giúp bạn lên kế hoạch sống cho hợp.

Thứ hai, tuổi này là lúc nhiều bệnh mạn tính đã hiện diện mà chưa được gọi tên: huyết áp, đường máu, chức năng thận, tuyến tiền liệt, mắt, tai. Một số người đã được kê thuốc từ vài năm trước rồi tự uống tiếp hoặc tự ngưng mà không ai xem lại.

Thứ ba, sau khi nghỉ hưu, nhiều người không còn đợt khám do cơ quan tổ chức. Nếu không tự lập lịch từ bây giờ, rất dễ trôi luôn vài năm không khám lần nào. Chú Lâm nhận ra lần khám ở cơ quan năm ngoái có thể là lần cuối nếu chú không tự làm tiếp.

Cũng nên nói rõ: khám muộn không có nghĩa là có lỗi hay đã quá trễ. Bác sĩ không trách người đến khám, họ chỉ cần thông tin để bắt đầu.

Bắt đầu lại theo thứ tự này

Đây là trình tự gọn gàng cho người lâu năm không khám. Mỗi bước có thể là một buổi riêng, không cần dồn.

  1. Gom mọi thứ đang có. Mọi vỉ thuốc, lọ thuốc đang uống, kể cả thuốc nam, rượu thuốc, thực phẩm chức năng; các phiếu khám cũ, giấy ra viện nếu có. Cho vào một túi.
  2. Khám nội tổng quát hoặc khoa khám bệnh trước. Đây là nơi bác sĩ nhìn toàn cảnh, không phải chuyên khoa riêng lẻ. Câu mẫu: "Mấy chục năm chú không khám kỹ, nay sắp nghỉ hưu, chú muốn bác sĩ xem toàn bộ và chỉ cho chú nên khám tiếp những gì."
  3. Đặt túi thuốc lên bàn và nhờ rà lại. Hỏi thẳng: thuốc nào còn cần, thuốc nào có thể không cần nữa, có thuốc nào uống cùng nhau không hợp. Không tự bỏ thuốc nào trước khi hỏi.
  4. Ghi các việc bác sĩ đề nghị làm thêm theo thứ tự ưu tiên. Việc gì cần làm sớm, việc gì để vài tháng sau.
  5. Đặt lịch chuyên khoa từng nơi một. Ví dụ mắt trước, tiết niệu sau, mỗi tuần một nơi. Đỡ mệt và đỡ rối.
  6. Quay lại bác sĩ nội để tổng hợp. Sau khi đi các nơi, mang hết kết quả về một người để họ nhìn chung và hẹn lịch theo dõi.

Trình tự này tránh được cảnh phổ biến: mỗi chuyên khoa kê một ít thuốc, không ai nhìn tổng thể, người bệnh về nhà với một túi thuốc to hơn cả lúc đến.

Những chuyện tuổi này nên nói ra, dù thấy là "chuyện già"

Tiểu đêm, tiểu khó. Nhiều người coi là chuyện tuổi tác nên không kể. Nhưng đó là thông tin bác sĩ cần để quyết định có khám thêm tiết niệu hay không.

Hay quên, hay lẫn. Quên chìa khoá đôi lần là chuyện thường; quên đường quen, quên việc vừa làm, lặp lại một câu hỏi nhiều lần là điều nên kể. Người nhà thường thấy rõ hơn chính mình.

Nghe kém, nhìn mờ. Hai thứ này âm thầm làm người ta ít giao tiếp, dễ ngã, dễ buồn. Chúng thường cải thiện được nếu được khám đúng chỗ.

Ngã hoặc suýt ngã. Một lần trượt chân trong nhà tắm cũng nên kể. Thăng bằng, sức cơ chân là chuyện bác sĩ cần biết ở tuổi này.

Buồn, chán, mất hứng. Sắp nghỉ hưu nhiều người thấy hụt hẫng. Nếu buồn kéo dài, mất ngủ, không muốn làm gì, hãy nói ra; đó là chuyện sức khoẻ, không phải chuyện yếu đuối.

Ngủ ngáy, ngủ ngày nhiều. Ngáy to, có lúc như ngừng thở, ban ngày ngồi đâu ngủ đó là điều vợ hay để ý mà chồng không biết. Kể ra để bác sĩ cân nhắc khám thêm về giấc ngủ.

Chuyện vợ chồng thay đổi. Khó khăn về cương dương ở tuổi này đôi khi liên quan tới tim mạch, đường máu hoặc thuốc đang dùng. Đó là thông tin y tế, kể bằng lời bình thường là đủ, bác sĩ sẽ hỏi tiếp những gì cần.

Khám tràn lan và khám có thứ tự khác nhau ra sao

Người khám muộn hay bị hút vào những gói "toàn diện" làm mọi thứ trong một ngày. Bảng dưới so hai cách.

Khía cạnhKhám tràn lan một ngàyKhám có thứ tự qua vài buổi
Sức người khámĐi cả ngày qua nhiều phòng, nhịn ăn lâu, dễ mệt và choáng ở người lớn tuổiMỗi buổi vài việc, có thời gian nghỉ
Hiểu kết quảNhận một xấp giấy dày, ít khi có người giải thích hếtMỗi lần có bác sĩ giải thích, hỏi được
ThuốcDễ bị kê chồng từ nhiều nơiMột bác sĩ nội tổng hợp, rà lại
Lần sauThường không có lịch theo dõi rõRa về có lịch hẹn cho từng việc
Lo lắngNhiều chỉ số lệch nhẹ không ai giải thích, dễ hoang mangTừng chỉ số được đặt vào hoàn cảnh của bạn

Không có nghĩa là khám nhiều mục trong một ngày luôn sai. Với người khoẻ, có kế hoạch rõ, gói khám có thể tiện. Nhưng với người lâu năm chưa khám và đã có vài triệu chứng, đi có thứ tự thường đỡ rối hơn.

Để con đi kèm thế nào cho có ích

Nhiều ông bố ngoài 55 ngại để con đi cùng, sợ con mất buổi làm, hoặc ngại con nghe những chuyện riêng. Nhưng ở lần khám đầu sau nhiều năm, có một người đi kèm thường giúp được nhiều việc: ghi lại lời bác sĩ dặn, nhớ những câu bạn quên hỏi, chạy giấy tờ ở quầy, và nhất là kể những điều con thấy mà bạn không tự thấy, như dạo này bố hay quên, hay hụt hơi, hay cáu.

Để đi kèm có ích mà không thành người nói thay, nên thống nhất trước ở nhà: bố tự kể bệnh, con chỉ bổ sung khi bố quên; chuyện riêng thì bố xin bác sĩ nói riêng. Câu mẫu của con với bác sĩ: "Cháu xin phép bổ sung một chút, mấy tháng nay cháu thấy bố hay quên tắt bếp." Câu như vậy đưa thông tin mà không làm bố mất mặt.

Sau buổi khám, con nên đọc lại cho bố nghe những gì đã ghi: thuốc nào giữ, thuốc nào đổi, khi nào quay lại, dấu hiệu nào phải gọi ngay. Chú Lâm kể lần đầu đi một mình chú về nhà chỉ nhớ được câu "nhớ tái khám", còn lần đi cùng con thì cả nhà biết rõ việc phải làm trong ba tháng tới.

Bảo hiểm y tế và giấy tờ khi chuyển sang nghỉ hưu

Khi nghỉ hưu, thẻ bảo hiểm y tế thường chuyển sang diện người hưởng lương hưu. Trong giai đoạn chuyển, nên hỏi bộ phận nhân sự cơ quan hoặc cơ quan bảo hiểm xã hội nơi mình sống về việc thẻ có liên tục không, nơi đăng ký khám ban đầu ở đâu, có cần đổi không. Làm sớm đỡ cảnh đến lúc ốm mới phát hiện thẻ đang gián đoạn.

Chọn nơi khám ban đầu gần nhà, đi lại dễ, vì sau nghỉ hưu bạn sẽ đến đó thường hơn. Nếu đang theo dõi bệnh ở một nơi, hỏi bác sĩ về chuyện chuyển tuyến khi cần khám chuyên khoa, để được hưởng đúng quyền lợi.

Gom giấy tờ sức khoẻ vào một bìa: phiếu khám cũ, giấy ra viện, kết quả xét nghiệm, danh sách thuốc. Ghi rõ ngày trên từng tờ. Bìa này là thứ con cái cần khi phải đưa bạn đi khám gấp, nên cho một người trong nhà biết chỗ để.

Nếu chú đang được cơ quan khám định kỳ, hãy xin bản sao kết quả mấy năm gần nhất trước khi nghỉ. Những tờ phiếu cũ đó là mốc so sánh quý, mất đi rồi rất khó tìm lại, mà bác sĩ thì luôn muốn biết chỉ số của bạn đã thay đổi thế nào qua thời gian chứ không chỉ con số hôm nay.

Khi nào gặp bác sĩ ngay, không chờ đến lượt khám đã hẹn

Ở tuổi này, một số dấu hiệu cần được xử lý ngay trong ngày hoặc đi cấp cứu.

  • Cấp cứu ngay: đau thắt ngực, khó thở đột ngột; méo miệng, nói khó, yếu hoặc tê một bên tay chân; lú lẫn xuất hiện đột ngột; bí tiểu hoàn toàn, bụng dưới căng đau; ngã đập đầu rồi buồn nôn, lơ mơ.
  • Đi khám trong vài ngày: tiểu ra máu, đi ngoài ra máu hoặc phân đen; sụt cân không rõ lý do; ho kéo dài nhiều tuần, nhất là người từng hút thuốc; chóng mặt khi đứng dậy làm suýt ngã.
  • Báo bác sĩ sớm: sau khi đổi hoặc thêm thuốc mà thấy mệt, choáng, phù chân, ho khan kéo dài.
  • Không tự xử lý: không tự tăng giảm thuốc, không tự uống thêm rượu thuốc, thuốc truyền miệng "bổ thận" khi thấy tiểu đêm.

Chú Lâm dán danh sách này trong bếp, cạnh tờ lịch hẹn khám. Con trai chú lưu ảnh chụp một bản để khi chú gọi điện kể, cả nhà biết ngay việc gì cần làm gấp. Ở những dấu hiệu cấp cứu, đừng tự chạy xe máy chở nhau đi nếu có thể gọi xe cấp cứu, và đừng chờ con về mới quyết.

Câu hỏi thường gặp

Gần 60 tuổi mới đi khám lần đầu có quá muộn không?

Không muộn. Nhiều bệnh mạn tính phát hiện ở tuổi này vẫn kiểm soát tốt nếu theo dõi đều. Điều quan trọng là bắt đầu bằng một buổi khám nội tổng quát để bác sĩ nắm toàn cảnh, rồi lập lịch theo dõi.

Có nên làm gói khám toàn diện trong một ngày không?

Với người lâu năm chưa khám và đã có vài triệu chứng, chia thành vài buổi theo thứ tự bác sĩ đề nghị thường đỡ mệt và dễ hiểu kết quả hơn. Người khoẻ, có kế hoạch rõ vẫn có thể dùng gói khám cho tiện.

Mang theo thuốc đang uống khi đi khám để làm gì?

Để bác sĩ rà lại toàn bộ, xem thuốc nào còn cần, thuốc nào nên xem lại và có thuốc nào uống chung không hợp. Mang cả thuốc nam, rượu thuốc, thực phẩm chức năng vì chúng cũng có thể ảnh hưởng.

Tiểu đêm ở tuổi này có cần kể với bác sĩ không?

Có. Tiểu đêm nhiều, tiểu khó, tia yếu là thông tin bác sĩ cần để quyết định có khám thêm tiết niệu. Không nên coi là chuyện tuổi già rồi bỏ qua, và không tự uống thuốc truyền miệng.

Nghỉ hưu rồi thẻ bảo hiểm y tế có còn dùng được không?

Người hưởng lương hưu thường vẫn có bảo hiểm y tế, nhưng cần làm thủ tục chuyển diện. Hãy hỏi bộ phận nhân sự hoặc cơ quan bảo hiểm xã hội nơi sống để thẻ không bị gián đoạn và chọn nơi khám ban đầu gần nhà.

Hay quên có phải chỉ vì già không?

Quên lặt vặt đôi khi là bình thường. Nhưng nếu quên đường quen, lặp lại câu hỏi, khó làm việc quen thuộc, hãy kể với bác sĩ. Lú lẫn xuất hiện đột ngột là dấu hiệu cần đi cấp cứu.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138