CuongTrang.comCường Tráng
Nội tiết và testosterone

Rượu bia và testosterone: uống nhiều ảnh hưởng nội tiết nam giới ra sao

Rượu chạm vào tinh hoàn, não và gan, ba chỗ giữ nội tiết nam. Uống kiểu nào hại nhiều, dấu hiệu cơ thể đang báo, bớt rượu bốn tuần và vì sao không tự cắt đột ngột.

A Vietnamese businessman in his late forties wearing an ochre shirt talks with a male doctor across a desk in a clinic consultation room, wide shot, warm afternoon light

Uống rượu bia nhiều và thường xuyên có thể làm testosterone giảm vì rượu tác động lên ba chỗ cùng lúc: trực tiếp lên tinh hoàn, lên tín hiệu từ não, và lên gan, nơi tham gia xử lý nội tiết; thêm vào đó là giấc ngủ kém và bụng bia. Uống thỉnh thoảng, vừa phải ít ảnh hưởng hơn; điều đáng lo là uống đều đặn, uống say, kéo dài nhiều năm.

Ví dụ giả định: anh Hải, 47 tuổi, buôn vật liệu xây dựng, gần như tối nào cũng có bàn nhậu với bạn hàng, cuối tuần thêm đám cưới, đám giỗ. Gần đây anh mệt, ham muốn giảm, ngực hơi to ra, bụng tròn. Một người bạn mách rượu ngâm "bổ thận tráng dương". Bài này nói rõ rượu làm gì với nội tiết, vì sao rượu ngâm không phải lời giải, và bớt rượu thế nào cho an toàn.

Ba chỗ rượu chạm vào nội tiết nam

Tinh hoàn. Rượu và các chất sinh ra khi cơ thể xử lý rượu tác động trực tiếp lên tế bào sản xuất testosterone trong tinh hoàn. Uống nhiều kéo dài có thể làm tinh hoàn giảm khả năng làm việc, ảnh hưởng cả sinh tinh.

Não và tuyến yên. Rượu làm nhiễu tín hiệu từ não xuống tinh hoàn. Khi người chỉ huy phát lệnh yếu đi, tinh hoàn dù còn tốt cũng làm việc ít hơn.

Gan. Gan tham gia tạo chất chuyên chở nội tiết và xử lý nội tiết trong máu. Gan bị tổn thương vì rượu làm cân bằng giữa nội tiết nam và nội tiết nữ trong cơ thể lệch đi, nên có người uống lâu năm thấy ngực to ra, lông thưa đi.

Giấc ngủ và vòng bụng. Rượu làm giấc ngủ nửa đêm về sáng vụn và nông, đúng lúc nội tiết cần được tiết. Bia và đồ nhắm thêm năng lượng thừa, mỡ bụng tăng, mà mỡ bụng lại kéo testosterone xuống thêm một lần nữa.

Uống kiểu nào thì ảnh hưởng nhiều

Không có một con số chung áp cho mọi người, vì cơ địa, cân nặng, tuổi, bệnh gan, thuốc đang dùng đều khác nhau. Nhưng có vài nguyên tắc dễ nhớ. Uống đều đặn gần như mỗi ngày hại hơn uống thỉnh thoảng. Uống nhiều trong một buổi tới mức say hại hơn uống ít và dừng sớm. Uống liên tục nhiều năm hại hơn một giai đoạn ngắn. Uống khi bụng đói, uống pha trộn nhiều loại, uống khuya rồi ngủ ít càng làm cơ thể chịu thiệt.

Anh Hải trong ví dụ giả định rơi vào cả ba: gần như mỗi tối, thường tới khi say, và đã hơn mười năm. Với kiểu uống này, những thay đổi về ham muốn, cương, ngực, bụng không phải ngẫu nhiên. Chúng là cách cơ thể báo rằng các cơ quan giữ nội tiết đang làm việc quá tải.

Một điều nên biết thêm: người đỏ mặt nhanh khi uống thường là người cơ thể xử lý rượu kém hơn, chất độc trung gian ở lại lâu hơn. Đỏ mặt không phải dấu hiệu "thải độc tốt" như nhiều người vẫn nói, mà là lý do để uống ít hơn người khác.

Người ta hay nói và thực tế

Bàn nhậu có nhiều câu truyền miệng. Bảng dưới đặt chúng cạnh những gì y khoa hiểu hiện nay.

Người ta hay nóiThực tế
"Uống chút cho sung."Một chút rượu làm bớt ngại, nhưng uống nhiều làm cương kém đi ngay trong đêm đó, và lâu dài làm giảm cả ham muốn lẫn nội tiết.
"Bia nhẹ, không sao."Bia nhẹ độ nhưng uống nhiều lít thì lượng rượu vẫn lớn, kèm năng lượng thừa thành bụng bia.
"Rượu ngâm bổ thận tráng dương."Không có bằng chứng tin cậy về tác dụng này, mà rượu thì vẫn là rượu. Rượu ngâm tự làm còn có nguy cơ nhiễm độc từ nguyên liệu, nồng độ cồn không kiểm soát.
"Uống nhiều mà vẫn khoẻ là cơ địa tốt."Gan và tinh hoàn chịu đựng lâu trước khi có triệu chứng. Không thấy gì chưa có nghĩa là không có gì.
"Đỏ mặt là thải độc ra ngoài."Đỏ mặt thường là dấu hiệu cơ thể xử lý rượu kém, nên uống ít hơn chứ không phải uống thêm.
"Bỏ rượu đột ngột là tốt nhất."Với người uống nhiều hằng ngày lâu năm, cắt đột ngột có thể nguy hiểm. Cần bác sĩ hướng dẫn.

Uống rượu bia rồi lái xe là vi phạm pháp luật và nguy hiểm cho chính mình lẫn người khác, dù chỉ một hai ly. Đây là ranh giới không có ngoại lệ, không phụ thuộc tửu lượng.

Dấu hiệu cơ thể đang báo

Những dấu hiệu dưới đây hay gặp ở người uống nhiều lâu năm. Có một hai điều không nói lên bệnh, nhưng là lý do đủ để bớt rượu và đi khám.

  • Ham muốn giảm rõ, cương kém hơn trước, nhất là sau những đợt nhậu dày.
  • Ngực to ra, có khi đau khi chạm; lông ngực, lông nách thưa đi.
  • Tinh hoàn nhỏ hoặc mềm hơn so với trước đây.
  • Bụng to, mệt dai dẳng, sáng dậy uể oải, cần một ly mới thấy "tỉnh".
  • Vàng da, vàng mắt, chân phù, bụng căng to: dấu hiệu gan cần khám ngay.
  • Tay run buổi sáng, bứt rứt khi không có rượu: dấu hiệu cơ thể đã lệ thuộc.
  • Hay quên chuyện tối hôm trước, uống nhiều hơn mình định, đã nhiều lần hứa bớt mà không giữ được.

Nếu bạn thấy những điều này ở chồng, bố mình, đừng bắt đầu bằng trách móc. Bắt đầu bằng lo lắng: "Con thấy bố dạo này mệt, da hơi vàng, con lo lắm, bố đi khám với con một lần nhé."

Bốn tuần bớt rượu cho người uống thường xuyên

Kế hoạch dưới đây dành cho người uống nhiều nhưng chưa tới mức run tay, vật vã khi không uống. Nếu bạn đã có dấu hiệu lệ thuộc, đọc mục kế tiếp trước.

  1. Tuần một: đếm thật. Ghi mỗi buổi uống, loại gì, khoảng bao nhiêu. Chỉ đếm, chưa cần bớt; nhiều người giật mình khi thấy con số cả tuần.
  2. Tuần hai: chọn ba ngày trắng. Ba ngày trong tuần không uống giọt nào, nên chọn những ngày ít bị mời nhất.
  3. Tuần ba: đặt trần cho mỗi buổi. Quyết định trước sẽ uống bao nhiêu, xen mỗi ly rượu bia với một ly nước lọc, ăn trước khi uống.
  4. Tuần bốn: về sớm. Rời bàn nhậu trước khi tàn, để kịp ngủ đủ, vì giấc ngủ là lúc nội tiết hồi phục.

Câu từ chối gọn cho bàn nhậu với bạn hàng: "Hôm nay em uống nước thôi, bác sĩ đang theo dõi gan cho em, anh em thông cảm." Bạn hàng lâu năm thường quý sự thẳng thắn hơn là một người uống tới say.

Nếu đang uống nhiều mỗi ngày: đừng tự cắt đột ngột

Với người đã uống nhiều mỗi ngày trong thời gian dài, cơ thể đã thích nghi với rượu. Cắt đột ngột có thể gây hội chứng cai: run tay, vã mồ hôi, hồi hộp, mất ngủ, bứt rứt, buồn nôn, nặng hơn là lú lẫn, nhìn thấy những thứ không có thật, co giật. Những trường hợp nặng có thể nguy hiểm tính mạng.

Vì vậy, nếu bạn hoặc người nhà thuộc nhóm này, bước đầu tiên không phải là "từ mai bỏ hẳn", mà là đi khám để bác sĩ đánh giá mức độ lệ thuộc và lên kế hoạch giảm an toàn. Nơi khám có thể là nội tổng quát, chuyên khoa tâm thần, hay các cơ sở có tư vấn điều trị nghiện rượu. Nói với bác sĩ thẳng: "Em uống gần như mỗi ngày đã nhiều năm, em muốn bớt mà sợ tự bỏ không chịu nổi."

Nếu đang bớt rượu mà xuất hiện lú lẫn, co giật, sốt cao, ảo giác, phải đưa đi cấp cứu ngay. Đây không phải lúc chờ tới sáng. Người nhà nên biết trước những dấu hiệu này khi người thân bắt đầu bớt rượu, để không lúng túng nếu chuyện xảy ra vào ban đêm, và nên có sẵn phương tiện đưa đi ngay.

Vợ, con giúp thế nào mà không thành cãi nhau

Người uống nhiều thường đã nghe trách móc rất nhiều lần, và mỗi lần nghe lại càng phòng thủ. Vì thế cách giúp hiệu quả hơn là nói về sức khoẻ cụ thể, vào lúc tỉnh táo, không nói khi anh ấy đang say hoặc vừa về muộn. Chọn buổi sáng cuối tuần, ngồi uống trà, nói ngắn: "Em thấy anh dạo này mệt, ngủ ngáy nhiều, em lo cho anh. Tuần sau mình đi khám tổng quát nhé, em đặt lịch."

Đừng biến chuyện này thành cuộc đấu ai đúng ai sai. Ghi nhận những bước nhỏ: một tuần có ba ngày không uống là đáng khen, kể cả khi tuần sau trượt. Con cái lớn có thể góp một câu rất có sức nặng: "Con muốn bố khoẻ để đi đám cưới con sau này." Lời của con thường chạm hơn lời khuyên của bác sĩ.

Nếu anh ấy có dấu hiệu lệ thuộc, run tay, phải uống buổi sáng, hãy tìm hỗ trợ y tế cùng nhau thay vì giấu rượu hay đổ rượu đi. Những cách đó dễ gây xung đột và không an toàn với người đã lệ thuộc.

Khi nào gặp bác sĩ

Nhiều người chỉ đi khám khi gan đã có chuyện. Bạn có thể đi sớm hơn thế nhiều.

  • Ham muốn giảm, cương kém, ngực to ra, tinh hoàn nhỏ đi ở người uống nhiều lâu năm: khám nội tiết hoặc nam khoa, kể thật mức uống.
  • Vàng da, vàng mắt, chân phù, bụng to nhanh, đi ngoài phân đen: khám gan ngay.
  • Run tay buổi sáng, phải uống mới làm việc được: khám để được hướng dẫn giảm an toàn.
  • Nôn ra máu, lú lẫn, co giật, đau bụng dữ dội: đi cấp cứu ngay.

Sau khi bớt rượu một thời gian, nhiều người thấy năng lượng, giấc ngủ và ham muốn khá lên. Nếu không, bác sĩ sẽ tìm nguyên nhân khác. Chỉ bác sĩ mới quyết định có điều trị nội tiết hay không, sau khi khám và xét nghiệm; không dùng sản phẩm nào để "bù" cho rượu. Khi đi khám, mang theo sổ ghi bốn tuần đếm rượu, đó là thông tin bác sĩ cần hơn mọi lời tả chung chung.

Câu hỏi thường gặp

Uống bia có làm giảm testosterone không?

Uống bia nhiều và thường xuyên có thể góp phần làm testosterone giảm, vì cồn trong bia tác động lên tinh hoàn, não và gan, cộng thêm năng lượng thừa thành mỡ bụng. Uống thỉnh thoảng, ít, ảnh hưởng ít hơn nhiều.

Bỏ rượu thì testosterone có hồi phục không?

Ở nhiều người, bớt hoặc ngừng rượu giúp nội tiết, giấc ngủ và năng lượng cải thiện dần, nhất là khi gan và tinh hoàn chưa tổn thương nặng. Mức hồi phục tuỳ từng người, nên cần theo dõi cùng bác sĩ.

Rượu ngâm có giúp tăng sinh lý cho đàn ông không?

Không có bằng chứng tin cậy cho điều này. Rượu ngâm vẫn là rượu, còn có thể nhiễm độc từ nguyên liệu ngâm. Nếu lo về ham muốn hay cương, hãy đi khám nam khoa thay vì dùng rượu ngâm.

Uống rượu đỏ mặt có phải tốt không?

Không. Đỏ mặt nhanh khi uống thường cho thấy cơ thể xử lý rượu kém, chất độc trung gian tồn lại lâu hơn. Người hay đỏ mặt nên uống ít hơn, không phải uống nhiều hơn để "quen".

Bỏ rượu đột ngột có nguy hiểm không?

Với người uống nhiều mỗi ngày trong thời gian dài, bỏ đột ngột có thể gây run, vã mồ hôi, mất ngủ, nặng hơn là lú lẫn, co giật. Những người này nên đi khám để bác sĩ hướng dẫn giảm an toàn.

Ngực to ở đàn ông uống rượu nhiều có đáng lo không?

Ngực to ở người uống nhiều có thể liên quan tới gan và mất cân bằng nội tiết. Đây là dấu hiệu nên đi khám nội tiết hoặc nam khoa, kể thật mức uống, để bác sĩ tìm nguyên nhân và kiểm tra gan.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138