CuongTrang.comCường Tráng
Tâm lý nam giới

Đàn ông trung niên ít bạn thân: vì sao càng lớn càng cô lập và cách nối lại

Bạn nhậu thì nhiều, người để kể chuyện thật thì không. Vì sao đàn ông 40 dần cô lập, điều đó ảnh hưởng sức khoẻ ra sao và từng bước nối lại một tình bạn.

Two Vietnamese men in their late forties, one in a maroon polo shirt, share tea on low plastic stools at a sidewalk tea stall, over-the-shoulder shot, warm afternoon light

Nhiều người đàn ông bước vào tuổi 40 với danh bạ dài nhưng không có ai để gọi khi gặp chuyện buồn; nguyên nhân thường không phải vì họ khó gần, mà vì tình bạn của đàn ông hay xoay quanh công việc, rượu bia và hoạt động chung, nên dễ tan khi hoàn cảnh đổi. Cách nối lại là chủ động, đều đặn và bắt đầu từ việc làm chung nhỏ, không phải từ những buổi tâm sự nặng nề.

Ví dụ giả định: anh Quang, 48 tuổi, kế toán trưởng ở một công ty xây dựng. Ngày xưa anh có hội bạn đại học đá bóng mỗi chiều chủ nhật. Rồi người lấy vợ, người chuyển vào Nam, người bận con nhỏ, hội tan dần. Giờ anh có bạn bè công việc, có bạn nhậu ở quán quen, nhưng khi bố anh nằm viện, anh nhận ra không biết gọi cho ai để kể. Câu chuyện này phổ biến hơn nhiều người nghĩ.

Vì sao tình bạn của đàn ông hay tan theo năm tháng

Phụ nữ thường kết nối bằng trò chuyện: gặp nhau để nói. Đàn ông thường kết nối bằng làm chung: đá bóng, câu cá, sửa xe, làm cùng dự án. Đây không phải là đúng hay sai, chỉ là khác. Nhưng khác ở chỗ khi hoạt động chung mất đi, như không còn đá bóng hay chuyển chỗ làm, tình bạn của đàn ông không còn "lý do" để gặp và dần tắt.

Tuổi 30 đến 50 lại là quãng mọi thứ cùng đòi thời gian: con nhỏ, việc lên chức, bố mẹ già, khoản vay. Thời gian cho bạn bè là thứ đầu tiên bị cắt vì nó không có ai đòi. Ai cũng nghĩ "để sau rảnh hãy gặp", và cái "sau" đó kéo dài nhiều năm.

Còn một lý do khó nói: nhiều người lớn lên với ý nghĩ đàn ông không nên kể chuyện yếu lòng. Thế là giữa bạn bè chỉ còn chuyện bóng đá, chuyện xe, chuyện làm ăn. Những cuộc gặp vẫn vui, nhưng không ai biết người kia đang thật sự sống ra sao. Đến lúc cần, không ai dám mở lời trước, vì chưa bao giờ có tiền lệ.

Bạn nhậu, bạn công việc và bạn thân khác nhau ở đâu

Bạn nhậu là người cùng vui, không nhất thiết là người cùng lo. Họ có thể rất quý bạn, nhưng câu chuyện ở bàn nhậu thường dừng ở bề mặt, và rượu khiến lời nói hôm trước khó được nhớ hôm sau. Bàn nhậu không phải là chỗ an toàn để nói chuyện sức khoẻ hay gia đình.

Bạn công việc gắn với vị trí và lợi ích. Không có gì xấu, nhưng khi bạn chuyển việc hay nghỉ hưu, phần lớn mối quan hệ này thưa đi. Đừng ngạc nhiên hay tự ái; đó là quy luật chung.

Bạn thân là người bạn gọi được lúc hai giờ sáng. Không cần nhiều, một hai người là đủ. Dấu hiệu nhận ra: bạn có thể kể chuyện xấu hổ mà không sợ bị cười, và họ nhớ hỏi lại vài hôm sau.

Một người có thể đi từ nhóm này sang nhóm khác. Nhiều tình bạn thân bắt đầu từ bạn công việc hay bạn thể thao, khi một trong hai người dám mở lời một câu thật. Đó là cửa để nối lại mà bài này nói ở phần sau.

Cô lập ảnh hưởng tới sức khoẻ thế nào

Thiếu kết nối kéo dài không chỉ là chuyện buồn. Người không có ai để chia sẻ thường xử lý căng thẳng bằng cách tự chịu, và cách tự chịu phổ biến ở đàn ông là uống, hút, làm việc quá sức, thức khuya. Những thói quen đó tích lại thành vòng bụng, huyết áp, giấc ngủ kém, và tâm trạng ngày càng trĩu xuống.

Người cô lập cũng ít được ai nhắc đi khám. Một người bạn thân có thể là người nói thẳng "dạo này mày ho nhiều quá, đi khám đi", hay "sao gầy rộc thế". Không có ai nói, nhiều dấu hiệu sớm bị bỏ qua cho tới khi nặng. Với người đàn ông vốn đã ngại đi khám, một tiếng nhắc từ bạn bè nhiều khi có sức nặng hơn tiếng nhắc của vợ.

Ở chiều ngược lại, có người để kể chuyện không làm biến mất khó khăn nhưng làm khó khăn nhẹ đi. Chỉ cần nói ra một nỗi lo với người hiểu mình, người ta đã thấy nó vừa tầm hơn. Đó là lý do việc nối lại tình bạn đáng được xếp vào danh sách việc làm cho sức khoẻ, cạnh việc đi bộ và ngủ đủ.

Nối lại một tình bạn: sáu bước từ nhỏ đến lớn

Không ai thành bạn thân sau một buổi gặp. Các bước dưới đây đi chậm, và mỗi bước đều dễ làm hơn bạn nghĩ.

  1. Viết ra ba cái tên. Những người bạn từng thấy dễ chịu khi ở cạnh, dù đã lâu không liên lạc. Không cần là người thành đạt hay gần nhà nhất.
  2. Nhắn một tin không cần lý do. "Tự dưng nhớ hồi đá bóng sân trường, dạo này ông thế nào?" Phần lớn người nhận sẽ vui, vì họ cũng đang ở hoàn cảnh giống bạn.
  3. Đề nghị một việc làm chung, có giờ cụ thể. Đi câu sáng chủ nhật, uống trà vỉa hè chiều thứ bảy, đi bộ quanh hồ. Lời mời có giờ giấc dễ thành hiện thực hơn câu "hôm nào cà phê nhé".
  4. Lặp lại đều. Tình bạn đàn ông bền nhờ nhịp: mỗi tháng một lần đi câu tốt hơn một chuyến du lịch lớn rồi thôi.
  5. Mở lời một câu thật khi thấy đủ tin. "Dạo này ông bà cụ nhà mình yếu, mình hơi rối." Một câu thật mở đường cho người kia kể chuyện thật của họ.
  6. Nhớ hỏi lại. Vài hôm sau nhắn: "Hôm trước ông kể chuyện thằng con, giờ ổn chưa?" Nhớ hỏi lại là thứ biến bạn quen thành bạn thân.

Nếu không còn ai cũ để nối lại, bắt đầu từ chỗ có hoạt động chung lặp lại: một nhóm đi bộ buổi sáng, đội cầu lông phường, nhóm câu cá, lớp học nghề cuối tuần. Đến đều đặn là đủ, không cần cố gắng tỏ ra thân thiện.

Những điều không cần làm

Nhiều người ngại bắt đầu vì nghĩ phải làm những việc lớn. Thật ra không cần:

  • Không cần tổ chức buổi họp lớp hoành tráng. Một người bạn quay lại quý hơn bốn mươi người ngồi chung một buổi rồi thôi.
  • Không cần mở lòng ngay từ lần gặp đầu. Cứ đi câu, uống trà, nói chuyện trời đất; sự tin cậy đến sau.
  • Không cần có rượu thì mới nói được. Nếu thấy mình chỉ dám kể chuyện khi đã say, đó là tín hiệu nên tập nói khi tỉnh.
  • Không cần là người hướng ngoại. Người ít nói vẫn có bạn thân, chỉ là bạn ít và lâu.
  • Không cần đợi tới khi có chuyện. Tình bạn được nuôi từ lúc bình thường thì lúc khó mới dùng được.

Với người vợ đọc bài này: thay vì nói "anh chẳng có bạn bè gì", có thể gợi ý cụ thể, như "Hôm nay chủ nhật anh rủ anh Bình đi câu đi, em trông con". Một lời ủng hộ có việc cụ thể giúp chồng dễ bước ra hơn.

Ba tháng sau: một tình huống nối lại

Quay lại ví dụ giả định của anh Quang. Sau lần bố nằm viện, anh lục danh bạ, nhắn cho hai người bạn đại học. Một người không trả lời. Người kia, anh Bình, nhắn lại ngay và kể vừa nghỉ hưu sớm vì đau lưng. Hai người hẹn uống trà vỉa hè gần nhà anh Bình chiều thứ bảy. Buổi đầu chỉ nói chuyện bóng đá và con cái, hơi gượng.

Họ hẹn lại hai tuần sau, rồi thành lệ chiều thứ bảy cách tuần. Tới lần thứ năm, anh Quang kể chuyện bố yếu, chuyện mình mất ngủ vì lo viện phí. Anh Bình không khuyên gì nhiều, chỉ kể hồi mẹ anh ốm, anh đã chia việc với các em thế nào. Anh Quang về nhà, gọi cho em gái để chia lịch trực viện. Lần đầu sau nhiều tuần, anh ngủ một mạch tới sáng.

Không có gì kỳ diệu trong câu chuyện này. Chỉ là một tin nhắn, một lịch hẹn lặp lại, và một câu nói thật vào đúng lúc. Đó là toàn bộ công thức của tình bạn đàn ông ở tuổi trung niên.

Khi bạn là người được tìm đến

Có lúc chiều ngược lại: một người bạn cũ nhắn sau nhiều năm, hay một đồng nghiệp bỗng rủ đi uống trà. Nhiều khi đó là cách họ đang tìm người để nói chuyện mà không dám nói thẳng. Nhận lời, dù bận, là một món quà lớn hơn bạn nghĩ.

Khi ngồi cùng, không cần làm chuyên gia. Hỏi một câu mở rồi nghe: "Dạo này ông thế nào, thật chứ không phải xã giao?" Nếu họ kể chuyện khó, đừng vội khuyên, đừng so sánh với chuyện của mình. Một câu như "Nghe vậy thấy nặng thật, ông chịu được tới giờ cũng giỏi" giúp họ thấy được hiểu. Nếu họ nhắc tới ý nghĩ muốn biến mất hay tự làm hại mình, hãy coi đó là chuyện nghiêm túc: ở lại với họ, đề nghị cùng đi tới cơ sở y tế, và gọi cấp cứu nếu thấy nguy hiểm trước mắt.

Khi nào cô đơn cần đến bác sĩ hoặc chuyên gia

Cô đơn tự nó không phải là bệnh. Nhưng nên đặt lịch khám, có thể bắt đầu với bác sĩ đa khoa hoặc khoa sức khoẻ tâm thần ở bệnh viện, khi cảm giác cô đơn kéo dài nhiều tuần kèm theo những điều sau: không còn muốn gặp ai kể cả khi có người rủ; mất ngủ hoặc ngủ quá nhiều; uống rượu một mình thường xuyên; thấy cuộc sống trống rỗng, không có gì đáng mong chờ; ăn uống thay đổi rõ.

Gặp chuyên gia tâm lý cũng là một cách hợp lý khi bạn muốn tập cách nói ra cảm xúc mà chưa sẵn sàng nói với người quen. Đó là chỗ an toàn để tập, không phải để thay thế bạn bè.

Nếu cô đơn đi kèm ý nghĩ tự làm hại bản thân, hoặc cảm giác rằng không ai cần mình, mình biến mất cũng không ai biết, cần tìm người hỗ trợ ngay: gọi cho người thân hoặc một người bạn để có người ở cạnh, gọi cấp cứu hoặc đến cơ sở y tế gần nhất, có thể liên hệ đường dây hỗ trợ tâm lý. Bạn không phiền ai khi gọi trong lúc như vậy.

Câu hỏi thường gặp

Đàn ông 45 tuổi không có bạn thân có phải là bất thường không?

Không bất thường, đây là hoàn cảnh khá phổ biến vì công việc, gia đình và việc chuyển chỗ ở. Điều đáng quan tâm là cảm giác của bạn: nếu thấy thiếu người để chia sẻ, đó là lúc nên chủ động nối lại.

Có vợ con rồi thì có cần bạn thân nữa không?

Vợ con là chỗ dựa quan trọng, nhưng không nên là chỗ dựa duy nhất. Có bạn thân giúp bạn có thêm góc nhìn, có người nhắc mình đi khám, và giảm gánh nặng cảm xúc đặt lên vợ.

Rủ bạn cũ gặp lại mà sợ bị từ chối thì sao?

Người nhận thường vui hơn bạn tưởng, vì họ cũng đang ở hoàn cảnh tương tự. Nếu họ bận, đề nghị một thời điểm khác. Lời từ chối một lần thường là chuyện lịch, không phải chuyện tình cảm.

Không thích nhậu thì kết bạn ở tuổi trung niên bằng cách nào?

Tham gia hoạt động có lặp lại như đi bộ buổi sáng, cầu lông, câu cá, học nghề cuối tuần, làm tình nguyện. Gặp cùng một nhóm người đều đặn là cách tự nhiên nhất để tình bạn hình thành mà không cần rượu.

Cô đơn lâu ngày có ảnh hưởng tới sức khoẻ thể chất không?

Người thiếu kết nối thường dễ dùng rượu, thuốc lá, thức khuya để đối phó và ít được nhắc đi khám. Những thói quen đó về lâu dài ảnh hưởng tới huyết áp, cân nặng và giấc ngủ, nên kết nối xã hội cũng là một phần chăm sóc sức khoẻ.

Khi nào cảm giác cô đơn cần tìm hỗ trợ ngay?

Khi cô đơn đi kèm ý nghĩ tự làm hại bản thân hoặc cảm giác mình là gánh nặng, không ai cần mình. Lúc đó cần gọi người thân ở cạnh, gọi cấp cứu hoặc đến cơ sở y tế gần nhất ngay.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138