CuongTrang.comCường Tráng
Sức khoẻ sinh sản và tình dục

Chuẩn bị làm bố: người chồng nên đổi lối sống gì trước khi có con

Sức khoẻ trước khi có con không chỉ là việc của người vợ. Người chồng nên khám gì, bỏ gì, đổi gì trong vài tháng trước khi vợ chồng muốn có em bé, và vì sao.

A Vietnamese couple in their late twenties chop vegetables together at a home kitchen counter, the husband in a wine red t-shirt, overhead angle on their hands, warm evening light

Người chồng nên bắt đầu chuẩn bị từ khoảng vài tháng trước khi vợ chồng muốn có con: bỏ thuốc lá, giảm rượu bia, ngủ đủ, giữ cân nặng hợp lý, khám sức khoẻ tổng quát và hỏi bác sĩ về các bệnh, thuốc đang dùng. Lý do là tinh trùng cần một khoảng thời gian khá dài để hình thành, nên lối sống hôm nay ảnh hưởng tới tinh trùng của vài tháng sau, và thói quen của người chồng còn ảnh hưởng trực tiếp tới sức khoẻ của vợ khi mang thai.

Ví dụ giả định: anh Đạt, 30 tuổi, lập trình viên, vợ anh vừa nói "sang năm mình có em bé nhé". Vợ anh đã đặt lịch khám tiền thai, mua sách, đổi thực đơn. Anh Đạt hỏi: "Còn anh thì làm gì?". Câu hỏi đó rất đúng. Dưới đây là danh sách việc của người chồng, sắp xếp theo thứ tự cho dễ làm.

Vì sao sức khoẻ của người bố cũng quan trọng

Trong nhiều gia đình, chuẩn bị mang thai được coi là việc của người vợ: khám phụ khoa, bổ sung vi chất theo lời bác sĩ, kiêng khem. Người chồng được nhắc nhở nhiều nhất cũng chỉ là "bớt nhậu". Nhưng em bé được tạo thành từ cả hai người, và sức khoẻ của tinh trùng chịu ảnh hưởng của lối sống người bố trong những tháng trước đó.

Ngoài chuyện tinh trùng, thói quen của người chồng còn ảnh hưởng thẳng tới vợ và con. Khói thuốc trong nhà là khói thuốc mà người vợ mang thai và em bé sơ sinh phải hít. Một người chồng uống rượu nhiều thì khó thức đêm chăm con, dễ cáu gắt, dễ gây tai nạn. Một số bệnh nhiễm trùng mà người chồng mang có thể lây cho vợ trong thai kỳ nếu không được kiểm tra trước.

Còn một lý do nữa ít ai nói: giai đoạn chuẩn bị là lúc hai vợ chồng cùng tập sống lành mạnh. Những thói quen hình thành lúc này sẽ là nếp nhà khi có con. Một ông bố đi bộ mỗi tối, nấu ăn ở nhà, ngủ đúng giờ thì con lớn lên cũng quen với những điều đó.

Danh sách việc của người chồng, từ sáu tháng tới ba tháng trước

Không phải ai cũng có sáu tháng để chuẩn bị; bắt đầu lúc nào cũng tốt hơn không bắt đầu. Danh sách này để đánh dấu từng việc:

  • Khám sức khoẻ tổng quát: huyết áp, đường huyết, mỡ máu, chức năng gan, theo chỉ định của bác sĩ. Kể rõ các bệnh đang có.
  • Hỏi bác sĩ về thuốc đang dùng dài ngày: có loại nào ảnh hưởng tới việc có con không. Tuyệt đối không tự ngưng thuốc.
  • Hỏi bác sĩ về xét nghiệm các bệnh lây truyền mà vợ chồng nên làm trước khi có thai, và về tiêm phòng (ví dụ các bệnh có vắc xin mà người lớn nên tiêm) theo tư vấn.
  • Bỏ thuốc lá, kể cả thuốc lá điện tử, thuốc lá nung nóng. Nếu khó, nhờ tư vấn cai thuốc ở cơ sở y tế.
  • Giảm rượu bia: bỏ thói quen uống tới say, giảm số buổi nhậu mỗi tuần.
  • Giữ cân nặng và vòng bụng hợp lý bằng ăn uống điều độ và vận động đều.
  • Tránh để vùng bìu nóng lâu: ngồi lâu liên tục, máy tính xách tay trên đùi, xông hơi thường xuyên.
  • Rà lại môi trường làm việc: nếu tiếp xúc hoá chất, thuốc trừ sâu, sơn, dung môi, kim loại nặng, nhiệt độ cao, hãy hỏi bác sĩ và dùng đồ bảo hộ đầy đủ.

Anh Đạt đánh dấu được bốn trong tám việc ngay tuần đầu. Việc khó nhất với anh là thói quen thức khuya làm dự án, việc dễ nhất là bỏ vài lon bia mỗi tối vì anh vốn không thích uống.

Thói quen cũ và thay thế dễ làm

Đổi thói quen bằng cách thay thế dễ hơn bằng cách cấm đoán. Bảng dưới là các cặp thay thế anh em hay áp dụng thành công.

Thói quen cũThay bằngVì sao dễ giữ
Điếu thuốc sau bữa cơmĐi bộ mười phút quanh nhà hoặc rửa bát giúp vợTay và chân có việc làm, qua được cơn thèm sau bữa ăn
Bia mỗi tối khi xem bóng đáNước lọc, trà nóng, nước chanh không đườngVẫn có cái để cầm, để uống, không mất niềm vui xem bóng
Nhậu tiếp khách đều đặnHẹn cà phê sáng hoặc bữa trưa thay vì bữa nhậu tốiVẫn giữ quan hệ công việc mà không phải uống
Thức khuya lướt điện thoạiCất điện thoại ngoài phòng khách, đọc sách giấyKhông còn thứ kéo mình thức thêm
Ăn khuya mì gói, đồ chiênBữa tối đủ chất hơn, nấu cùng vợKhông đói lúc khuya, lại có thêm thời gian với vợ

Câu từ chối nhậu mẫu: "Vợ chồng em đang chuẩn bị có em bé, bác sĩ dặn em bớt rượu, anh em thông cảm cho em ly nước nhé." Lý do này gần như ai nghe cũng vui vẻ cho qua. Nếu bị ép, cứ nhắc lại đúng câu đó, bình tĩnh và vui vẻ; nói càng nhiều lý do lại càng dễ bị bẻ.

Hiểu lầm hay gặp ở người sắp làm bố

"Đàn ông thì không cần khám trước khi có con." Khám tổng quát giúp phát hiện những bệnh âm thầm như huyết áp, đường huyết, bệnh nhiễm trùng có thể lây cho vợ. Nó cũng giúp người chồng khoẻ hơn để chăm vợ con trong những năm vất vả sắp tới.

"Uống thuốc bổ tinh trùng cho chắc." Không cần tự mua. Nhiều sản phẩm không rõ thành phần, có loại chứa hormone có hại cho việc tạo tinh trùng. Ăn uống đủ chất là nền; muốn dùng sản phẩm bổ sung nào, hãy hỏi bác sĩ.

"Chỉ cần bỏ nhậu vài ngày trước là được." Tinh trùng mất khá nhiều thời gian để hình thành, nên thay đổi vài ngày không đủ. Nên bắt đầu sớm và giữ đều.

"Tập thể hình dùng thêm sản phẩm tăng cơ không sao." Một số sản phẩm tăng cơ có chứa hormone hoặc chất tương tự, có thể làm giảm mạnh việc tạo tinh trùng. Người đang dùng nên nói thật với bác sĩ.

"Việc chuẩn bị là của vợ, chồng chỉ cần đưa tiền." Người vợ cần một người cùng đi khám, cùng đổi bữa ăn, cùng bỏ thói quen xấu, chứ không chỉ một người chi trả. Khi người chồng tham gia thật, việc giữ thói quen tốt dễ hơn nhiều cho cả hai, và người vợ bớt cảm giác một mình gánh vác.

Phần tinh thần: tập làm bố từ trước khi có con

Chuẩn bị làm bố không chỉ là chuyện cơ thể. Nhiều anh em lo về tiền, về việc mình có đủ kiên nhẫn không, có giống bố mình ngày xưa không. Những lo lắng đó bình thường, và nói ra với vợ là cách giảm tải tốt nhất. Một buổi tối ngồi uống trà, hai vợ chồng bàn về kế hoạch tài chính, về việc ai nghỉ làm bao lâu khi con mới sinh, về cách nhờ ông bà giúp đỡ.

Anh Đạt bắt đầu tham gia từ những việc nhỏ: đi cùng vợ tới các buổi khám, đọc cùng vợ về thai kỳ, tập nấu vài món đơn giản. Anh nói với vợ: "Anh muốn là người biết việc, không phải người chờ được giao việc." Câu nói đó, theo lời vợ anh, quý hơn mọi món quà.

Nếu bạn thấy lo âu quá mức, mất ngủ, cáu gắt nhiều trong giai đoạn này, hãy nói với bác sĩ hoặc chuyên gia tâm lý. Người bố khoẻ cả thân lẫn tâm là món quà đầu tiên dành cho con. Không cần chờ tới khi vợ có thai mới bắt đầu tập làm bố: những cuộc nói chuyện thẳng thắn, việc nhà chia đều và thói quen sống lành mạnh đều có thể bắt đầu từ tối nay.

Ăn uống và vận động: vừa phải là đủ, không cần kiêng khem kỳ quặc

Mạng xã hội đầy những thực đơn "ăn để có con" với danh sách món phải ăn, món phải kiêng dài dằng dặc. Phần lớn không có cơ sở chắc chắn, lại khiến bữa cơm gia đình thành gánh nặng. Với người chồng khoẻ mạnh bình thường, nguyên tắc đơn giản là đủ: ăn đủ bữa, nhiều rau và trái cây, có cá, trứng, thịt nạc, đậu đỗ, bớt đồ chiên rán, bớt nước ngọt, bớt đồ ăn chế biến sẵn.

Vận động cũng không cần thành vận động viên. Mức tham khảo phổ biến cho người trưởng thành là vận động vừa phải phần lớn các ngày trong tuần, ví dụ đi bộ nhanh, đạp xe, bơi, chơi cầu lông. Điều quan trọng là đều đặn chứ không phải nặng. Tập quá sức, nhất là kèm sản phẩm bổ sung không rõ nguồn gốc, lại không có lợi.

Anh Đạt chọn cách dễ nhất với một người ngồi máy tính cả ngày: cứ khoảng một giờ thì đứng dậy đi lại vài phút, tối đi bộ với vợ, cuối tuần đi bơi. Anh không đếm từng con số, chỉ để ý mình ngủ ngon hơn, bớt mỏi lưng, và vòng bụng không còn to thêm. Người có bệnh tim mạch, huyết áp, đau khớp nên hỏi bác sĩ trước khi bắt đầu tập nặng hơn.

Khi nào gặp bác sĩ

Ngoài buổi khám tổng quát nên làm, người chồng chuẩn bị làm bố nên gặp bác sĩ nam khoa, tiết niệu sớm nếu có:

  • Tiền sử quai bị có sưng tinh hoàn, chấn thương hoặc phẫu thuật vùng bẹn bìu, tinh hoàn không xuống bìu lúc nhỏ.
  • Sờ thấy khối cục, sưng hoặc cảm giác nặng ở bìu.
  • Tiểu buốt, tiết dịch bất thường ở niệu đạo, đau khi xuất tinh.
  • Cương dương kém, giảm ham muốn kéo dài.
  • Đang dùng hormone, sản phẩm tăng cơ, hoặc thuốc dài ngày cho một bệnh mạn tính.
  • Đau tinh hoàn dữ dội đột ngột, bìu sưng to nhanh: đây là cấp cứu, đến bệnh viện ngay.

Nếu vợ chồng đã cố gắng có con trong một thời gian mà chưa có thai, hai vợ chồng nên cùng đi khám thay vì để vợ đi một mình. Đi khám cùng nhau từ sớm giúp bác sĩ có đủ thông tin của cả hai người, và người vợ không phải gánh một mình những câu hỏi, những lần chờ đợi ở phòng khám.

Câu hỏi thường gặp

Người chồng nên chuẩn bị trước khi có con bao lâu?

Thường nên bắt đầu từ khoảng vài tháng trước, vì tinh trùng cần một thời gian khá dài để hình thành. Tuy vậy, bắt đầu lúc nào cũng tốt hơn không bắt đầu, và những thay đổi lành mạnh vẫn có lợi cho sức khoẻ lâu dài.

Chồng có cần khám sức khoẻ trước khi vợ mang thai không?

Nên khám. Khám tổng quát giúp phát hiện các bệnh âm thầm, các bệnh nhiễm trùng có thể lây cho vợ, và giúp bác sĩ xem các thuốc đang dùng có cần điều chỉnh không. Hãy hỏi bác sĩ về các xét nghiệm và tiêm phòng phù hợp.

Hút thuốc lá có ảnh hưởng tới việc có con không?

Hút thuốc được cho là ảnh hưởng xấu tới chất lượng tinh trùng, và khói thuốc trong nhà ảnh hưởng trực tiếp tới vợ mang thai và em bé. Bỏ thuốc là một trong những việc có giá trị nhất người chồng làm được.

Người sắp làm bố có nên uống thuốc bổ không?

Không cần tự mua. Ăn uống đủ chất, ngủ đủ, vận động đều là nền tảng. Nếu muốn dùng sản phẩm bổ sung nào, hãy hỏi bác sĩ, vì nhiều sản phẩm trôi nổi không rõ thành phần và có loại chứa hormone.

Đang dùng thuốc điều trị bệnh mạn tính thì có nên ngưng trước khi có con không?

Không tự ngưng. Hãy báo bác sĩ đang điều trị rằng vợ chồng muốn có con, để bác sĩ xem thuốc đó có ảnh hưởng không và có cần đổi hay điều chỉnh gì không.

Làm sao để từ chối nhậu mà không mất lòng?

Nói thật lý do là vợ chồng đang chuẩn bị có em bé và bác sĩ dặn bớt rượu. Đề nghị gặp nhau vào bữa cà phê sáng hay bữa trưa thay cho bữa nhậu tối cũng giúp giữ quan hệ mà không phải uống.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138